قفس

آدرس وبلاگ جدیدم

2011-09-27T12:50:00.000-07:00

قابل توجه دوستان جانم در انجمن پیوند. مطالب روانشناختی را می توانید در این وبلاگ بخوانید:

با مهر

آیا می‌توان هم متجاوز بود و هم با تجاوز مقابله کرد؟

2011-06-20T15:29:00.000-07:00

روز شنبه موضوع تجاوز گروهی ۱۰-۱۵ نفره به یک زن در کاشمر برملا شد. این دومین مورد تجاوز گروهی طی یک هفته اخیر است که رسانه‌ای می‌شود. چرا چنین فجایع اجتماعی در ایران رخ می‌دهد و چگونه باید با آن مقابله کرد؟

انتشار خبر دو مورد تجاوز گروهی در خمینی‌شهر و کاشمر پدید‌آورنده‌ی ترس و اشمئزاز در دل شنوندگان چنین اخباری است. روشن نیست چگونه به فاصله‌ای کوتاه از هم، این موارد رخ داده‌اند و سپس به رسانه‌هایی که به طور معمول به شدت زیر فشار سانسور قرار دارند، راه یافته‌اند. آیا احتمال دارد که تنها این دو مورد برملا شده‌اند و موارد دیگری هستند که مهر سکوت بر آنها زده شده است؟

گزارش‌هایی که در رسانه‌ها انتشار یافته‌اند، حاکی از آن‌اند که با وجود درخواست‌های کمک، اعتراض‌ها و شکایت‌ها دستگاه‌های انتظامی و قضایی پیگیری مکفی را انجام نداده‌اند. از سوی دیگر اغلب بجای پیگرد مجرمان، قربانیان را محکوم کرده‌و مقصر در تحریک متجاوزان خوانده‌اند. این موجب بیان این ظن از زبان منتقدان به جمهوری اسلامی شده که برای اعمال کنترل بیشتر و پیاده کردن طرح‌هایی چون "امنیت اخلاقی"، در پی مرعوب کردن جامعه و به میدان فرستادن "پلیس مقتدر" است.

دکتر نورایمان قهاری، روانشناس

پرسش بسیار است، چون شفافیت لازم وجود ندارد. در اینجا دویچه وله پرسش‌هایی را در مورد جامعه‌ای که در آن اخبار مربوط به تجاوزهای گروهی پشت سر هم منتشر شده است، با دکتر نورایمان قهاری مطرح کرده که روانشناس و پژوهشگر متخصص درمان آسیب‌دیدگی‌های روانی و اجتماعی است.

دویچه‏وله: خانم دکتر قهاری، اخیراً گزارش‏هایی در مورد تجاوز گروهی به زنان چند خانواده در خمینی‏شهر یا تجاوز گروهی به یک زن در کاشمر، منتشر شده است. شما زمینه‏ی بروز چنین فجایعی را در چه می‏بینید؟

نورایمان قهاری: معروف است که می‏گویند فرهنگ حاکم بر هر جامعه‏ای، فرهنگ دولت حاکم بر آن است و من هم مسئله را از همین بعد ارزیابی می‏کنم. در طول ۳۲ سال گذشته، آن‏چه در مورد زنان در ایران تبلیغ و ترویج شده، همیشه در اذهان عمومی و مردانه‏ی جامعه، این فرهنگ را تبلیغ کرده که زن از جنس دوم است و همیشه تحت سلطه و تابعی از مردان است. این فرهنگ سلطه‏جویانه‏ی مردانه، ذهنیتی را در جامعه به‏وجود آورده که در بخش‏های مختلف آن، مردان خود را عنصر مسلط بر زنان ببینند و اجازه‏ی هرگونه عملی برای ابراز این تسلط بر زن را به خودشان بدهند که تجاوز را به عنوان یکی از شنیع‏ترین اشکال این تسلط در جامعه می‏شود ارزیابی یا مطرح کرد. به‏طور نمونه، وقتی زنان توسط عناصر و رهبرانی از جامعه، در ارتباط با مسئله‏ی حجاب، به تاکسی و اتوبوس و حیوان تشبیه می‏شوند که می‏توانند مورد استفاده‏ی فردی یا جمعی قرار بگیرند، وضعیت اجتماعی جامعه بهتر از این نمی‏شود. مطمئناً اشکالی از این طرز تفکر، در سیستم آموزشی و فرهنگ خانوادگی راه پیدا می‏کند و به عنوان تفکر طبیعی در درون آن سیستم‏ها پذیرفته می‏شود.

همان‏طور که اشاره کردید، گمانه‏زنی‏هایی وجود دارد در مورد این‏که حکومت با باز گذاشتن دست برخی از "اراذل و اوباش"، حتی در پی ایجاد رعب و وحشت در مردم یا در برخی از زنان است که حجاب را آن‏چنان رعایت نکرده‏اند. یا این‏که حتی رسانه‏ای شدن چنین خبرهایی، برای سرپوش گذاشتن بر روی مشکلات دیگر در جامعه است. با توجه به این‏که این نوع اخبار دارد بیشتر پخش می‏شود، به نظر شما، علت پخش این نوع اخبار یا افزایش این نوع جنایت‌ها چیست؟

اصولاً صرف‏نظر از هر چهارچوب فرهنگی، ما در نهایت تجاوز را عملی ارزیابی می‏کنیم که خشونت‏آمیز است، با فطرتی جنسی. حال وقتی از این عمل شنیع، در یک کشور به عنوان تاکتیک و روشی گسترده و علنی برای سرکوب و کنترل اجتماعی استفاده می‏شود و به شکل پیام هولناک سرنوشت سیاسی، به آن جامعه ارسال می‏شود - که ما در این مورد گزارش‏هایی از آقای کروبی شنیدیم یا فیلم‏های مستندی در یوتیوب دیدیم - قبح و حساسیت اجتماعی در جامعه‏ی مردانه‏ای مانند ایران، نسبت به این مسئله فرو می‏ریزد و اذهان مردانه‏ی بخش‏هایی از جامعه آماده‏ی پذیرش این اعمال به عنوان اعمالی عادی شده و طبیعتاً اعمالی که از آن‏جایی که خود دولت هم به آن دست زده، آن‏چنان عواقب شدیدی برای‏شان دربر نخواهد داشت، می‏تواند ترویج پیدا کند و نتایج فاجعه‏آمیزی به‏بار بیاورد.

به‏خصوص آن‏جا که قدرت و دولت که همان‏طوری که گفتم، قرار است حافظ و منجی حفظ صیانت آحاد جامعه باشد، خود عامل و آمر سلطه‏ی پدیده‏ی تجاوز است و مبلغ این رفتار است. در آن‏جا دیگر در مورد اخلاق اجتماعی جامعه، زیاد نمی‏شود صحبت کرد. حال اگر به این مسئله، فاکتورهای دیگری مانند سیستم آموزشی، تعلیم و تربیت مذهبی، بسته، محدود و کنترل شده و قوانین ضد زن در ابعاد مختلف، مانند قوانین حجاب اجباری، ازدواج، طلاق، تحصیل، انتخاب شغل و… را اضافه کنیم، دیگر همه‏ی زمینه‏ها برای توزیع سلطه‏جویی مردانه بر زن آماده می‏شود.
اگر تمام این قوانین را نوعی از خشونت علیه زنان در جامعه ارزیابی کنیم، اوج این خشونت خود را در شکل جنسی که تجاوز است، نشان می‏دهد و همان‏طور که گفتم، وقتی الگوی اصلی این نوع خشونت نهادهایی هستند که مسئول تأمین امنیت مردم‏اند، برای انجام چنین فجایعی، جوازهای به‏اصطلاح نانوشته‏ و ثبت‏ نشده‏ای صادر می‏شود.

با توجه به وضعیت موجود، شما به عنوان یک کارشناس، راه پیش‏گیری و مقابله با این فجایع را چگونه می‏بینید؟

من فکر می‏کنم که این اعمال و رفتار نتیجه‏ی ۳۲ سال محدودیت و کنترل و امر و نهی در جامعه‏ی ماست که باعث شده جامعه‏ی ما آسیب‏های زیادی را متحمل بشود و ناهنجاری‏های بسیاری را از خودش بروز بدهد. به‏هرحال این ناهنجاری‏ها یا می‏توانند خودشان را در حالت افسردگی در ابعاد میلیونی و پرخاش‏جویی نسبت به هم‏دیگر یا بیگانگی نسبت به هم‏دیگر نشان بدهند، یا در این شکل هولناک‏اش که خشونت جنسی است.
در حقیقت، در دو شکل خرد و کلان، جامعه‏ی ما نیازمند چاره‏جویی و مقابله با این انواع ناهنجاری‏هاست। در ابعاد خرد، جامعه نیازمند مؤسسه‏ها و کادرهای آموزش‏دیده و مجربی است که بتوانند درمان افراد آسیب‏دیده را بر عهده بگیرند।اما در ابعاد کلان‏ آن، جامعه‏ی ما شدیداً و عمیقاً نیازمند تغییر اساسی در بنیان‏های فکری و فرهنگی‏ در همه‏ی زمینه‏ها و به‏خصوص تعلیم و تربیت و تبلیغ و ترویج رفتار و کردار اجتماعی است که از نظر من، چنین چیزی متأسفانه در چارچوب فرهنگ و زبان و قوانین دولتی مانند جمهوری اسلامی امکان‏پذیر نیست و به نظر من، اصلاً جای هیچ‏گونه صحبتی در این چارچوب ندارد.

مصاحبه‌گر: شیرین جزایری
تحریریه: شهرام احدی

لینک مطلب در سایت دویچه‌وله

من، خونه‌ی جدیدم و بازگشتم

2011-06-19T15:50:00.000-07:00

یک سال وپنج ماه هست که ایران جان رو ترک کردیم. در شرایطی که تصور نمی‌کردیم قرار باشد ماندگارشویم . اصلن راستش فکر نمی کردیم ...بگذریم. خلاصه درکمال ناباوری امشب اولین شبی هست که در یک سکوت ناب در منزل خودمان هستیم. بیش از یک سال هست که جمله نویسی گاه و بیگاه در فیس بوک و کلی مسائل ریز و درشت موجب شد که وبلاگ جانمان را فراموش کنیم که البت اصلن کار خوبی نکردیم. اگر بتوانیم و دغدغه ها و مسائل پس از این، از جمله یادگیری زبان دیار کفراجازه دهد پس از این گاه گداری در این خانه خواهیم نوشت تا باشد که دوباره از نو با دوستان جانمان در ایران گپ و گفت ِ گاه گاهی برقرار کنیم و بازگردیم به دنیای وبلاگ نویسی و وبلاگ خوانی که بسی عزیز است برایمان.
بامهر

بخش دوم و آخر:سه میلیون کودک ایرانی ترک‌‌‌ تحصیل کرده‌اند/بهنازمهرانی

2010-06-29T08:19:00.000-07:00

شاداب‌سازی یا محرم‌سازی مدارس دخترانه
طرح محرم‌سازی مدارس دخترانه طرحی به‌پیشنهاد علیرضا علی‌احمدی، وزیر سابق آموزش‌‌‌‌ و ‌پرورش بود که در آن به جداسازی کتاب‌های درسی و محیط آموزشی دختران و پسران نیز تاکید شده‌‌ است.
پس از پیشنهاد طرح «محرم‌سازی»، مهری سویزی، مدیر کل امور زنان وزارت آموزش‌‌‌ و ‌پرورش، مسئله‌ی «اندرونی و بیرونی» کردن فضای ‌‌‌‌‌‌‌آموزشی را از نشانه‌های بلوغ نظام ‌آموزشی کشور دانست و بیان ‌‌‌داشت: «رعایت اندرونی و بیرونی فضای ‌آموزشی که بازتاب منفی در برخی رسانه‌ها داشته، یک طرح پویا، بالنده و مترقی‌‌‌‌‌‌‌‌است.»
این اقدامات و نیز طرح‌های شگفت‌انگیزی همچون نصب دوربین‌های‌‌‌‌‌‌ مداربسته در مدارس علاوه‌‌ بر این‌که طرح‌های غیر کارشناسی، شتاب‌زده و بعضاً سیاسی است، مستلزم هزینه‌های بسیار هنگفت نیز هست. اینها در حالی ‌‌‌‌‌است که به‌گفته‌ی میرنعمت ‌بنی‌‌‌‌آدم، رئیس مجمع خیرین مدرسه‌ساز استان تهران، دو هزار و ۱۰ مدرسه در استان‌‌ تهران نیازمند مقاوم‌سازی است و یک هزار و ۷۵۴ مدرسه نیازمند تخریب و بازسازی است.
هم‌چنین از میان یک‌‌صدهزار مدرسه‌ای که در کشور وجود دارد، ۶۵ هزار مدرسه سیستم‌های ‌‌‌‌گرمایشی و سرمایشی ندارند و هفت‌ هزار پروژه‌ی نیمه‌تمام در سازمان نوساز‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌ی و تجهیز مدارس کشور وجود دارد. به‌عبارتی به‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌گفته‌‌‌‌ی رئیس سازمان نوسازی، توسعه و تجهیز مدارس، ۲۵۰ هزار کلاس درس در کشور سیستم گرمایشی مرکزی ندارند و با بخاری‌هایی که چندان ایمن نیستند، گرم ‌‌می‌‌شوند. هم‌چنین ۴۰ درصد دانش‌‌‌‌‌‌آموزان در زیر سقف ناایمن درس‌‌ می‌خوانند.
ترک تحصیل
ترک مدرسه توسط کودک دلایل جزئی زیادی دارد که زیرمجموعه‌‌ی دو دلیل عمده هستند: دلایل خانوادگی و دلایل اجتماعی- مدرسه‌‌ای. از جمله عوامل خانوادگی می‌توان به شرایط اقتصادی و فرهنگی خانواده اشاره ‌کرد و نیز فقر مالی، اهمیت ندادن به تحصیل کودکان و به‌ویژه دختران و کاربردی ‌‌ندانستن تحصیل. از جمله عوامل اجتماعی- مدرسه‌ای نیز می‌توان به دلایلی همچون استفاده از شیوه‌های تعلیم و تربیت استبدادی، جذاب نبودن فضای آموزشی و بی‌تناسب بودن آموزش‌های مدرسه‌ای با واقعیات جامعه اشاره‌‌‌ کرد.
طی چهار سال گذشته سه میلیون کودک ایرانی ترک‌‌‌ تحصیل کرده‌اند.
به‌گزارش سایت دولتی جهان ‌نیوز، در پی سیاست‌های کنترل جمعیت، جمعیت دانش‌آموزی کشور از ۱۸ میلیون نفر در دهه‌ی ۶۰ به ۱۴ میلیون و ۵۰۰ هزار نفر در سال گذشته ‌‌‌‌‌‌رسید.
بر اساس اعلام سازمان ثبت‌‌‌‌‌‌‌‌ احوال‌‌‌‌‌‌ کشور جمعیت در حال تحصیل کشور باید در حدود ۱۵ میلیون و ۵۰۰ نفر باشد. فقدان ثبت ‌نام و اعزام یک میلیون دانش‌آموز به مدرسه از سوی خانواده‌ها در فاصله‌ی یک سال گذشته این شائبه را دامن ‌‌‌‌‌‌‌زد که یک میلیون دانش‌آموز اقدام به ترک ‌‌‌تحصیل کرده‌اند و ترجیح‌ می‌دهند دوران کودکی‌‌‌‌‌‌‌‌‌ و‌‌‌‌‌‌ نوجوانی خود را در محیطی غیر از مدرسه سپری‌‌‌‌‌‌ کنند.
فتاح نیازی، معاون آموزشی مؤسسه‌ی آموزش از راه دور، اعلام‌ کرده‌‌‌‌‌‌‌ است که در سطح کشور بیش از ۱۳ میلیون کم‌‏سواد بین ۱۱ تا ۴۵ سال وجود دارد که سه میلیون نفر از این عده دانش‌آموزان ترک‌ تحصیل‌ کرده هستند که لازم‌التعلیم هستند و بین ۱۱ تا ۱۷ سال سن دارند.
او در مصاحبه با یکی از رسانه‌های کشور اعلام کرده بود که طبق آخرین آمار مستندِ به دست آمده، دو میلیون و ۴۰۰ هزار لازم‌‌التعلیم در سال تحصیلی گذشته از تحصیل بازمانده‌اند ‌و متاسفانه در یکی از مقاطع تحصیلی از ابتدایی تا پایان متوسطه ترک ‌‌‌‌‌تحصیل کرده‌اند.
بر اساس اظهار نظر کارشناسان این حوزه برترین عوامل مشترک در ترک ‌‌‌‌‌تحصیل دانش‌آموزان در مقاطع مختلف تحصیلی، به‌خصوص در مقطع متوسطه، فقر مالی و فقر انگیزشی است که بیش‌ترین نقش را داشته ‌‌‌‌‌‌‌است.
فرید کاشفی، روان‌شناس علوم‌ تربیتی براین اعتقاد است که ترک ‌‌‌تحصیل دانش‌آموزان با وضعیت اقتصادی جامعه و خانواده در ارتباط است. عواملی چون پایین بودن درآمد، مسکن نامناسب، عدم سرپرستی و حضور پدر‌‌‌‌‌‌‌‌ و ‌مادر در خانواده، زیاد بودن تعداد فرزندان و پایین بودن سطح شغلی والدین بر ترک‌ تحصیل‌ کودکان تاثیر به‌سزایی ‌‌دارد. وی می‌گوید: «مسلم است که کیفیت آموزش‌‌ و ‌تربیت در رشد جسمانی و قوای دفاعی دانش‌آموز در خانواده‌هایی با سطح پایین اقتصادی و فرهنگی اثرات مستقیمی بر عدم پیشرفت فرزندان به جای‌ می‌‌‌گذارد.»
علی باقرزاده معاون وزیر آموزش‌ و‌ پرورش نیز معتقد است بسیاری از ترک ‌تحصیل‌‌ها در مناطق دورافتاده و روستایی کشور صورت ‌‌‌‌‌‌‌می‌گیرد و به‌‌علت فرهنگ خاص حاکم برآن مناطق بیش‌تر منجر به ترک‌ تحصیل در دختران می‌شود؛ به‌نحوی که در حال ‌حاضر میزان ترک ‌‌‌تحصیل در بین دختران بیش از پسران است.
باقرزاده با اشاره ‌‌‌به ‌این‌که دلایل کارشناسی بسیاری برای ترک ‌‌‌‌‌تحصیل دانش‌آموزان و بازماندگان از تحصیل وجود دارد و آمار و ارقام مربوط به این معضل در استان‌های مختلف کشور متفاوت ‌است، گفت: « فقر، ازدواج زودرس برای دختران، فرهنگ پایین خانواده در خصوص میزان تحصیل فرزندان‌شان و اختلافات خانوادگی از جمله عوامل عمده‌ی افزایش ترک‌ تحصیل دانش‌آموزان محسوب می‌شود.»
این‌‌ها در حالی ا‌ست که طبق برنامه‌ی پنج ‌ساله تا سال ۱۳۹۳ باید بی‌سوادی در گروه سنی زیر ۵۰ سال در مناطق مختلف کشور ریشه‌کن ‌شود، اما متاسفانه هر ساله شاهد افزایش شمار زیاد کودکانی هستیم که از تحصیل باز می‌مانند.
غلامعلی افروز، رییس سازمان نظام روانشناسی کشور، در زمینه‌ی ترک ‌‌‌‌‌تحصیل کودکان و ارتباط آن با میزان بزهکاری نوجوانان می‌گوید: «بیش از ۵۰ درصد نوجوانان بزهکار از افرادی هستند که در طول تحصیل از چرخه‌ی نظام تعلیم و تربیت اخراج ‌شده‌اند».
طبق آمار به ‌‌‌‌‌‌‌دست ‌‌آمده مشخص شده ‌است که بیش از ۵۰ درصد نوجوانان بزهکار در شهرهای اصفهان، تهران، شیراز و... از اخراجی‌های نظام تعلیم ‌‌‌‌‌‌‌و ‌تربیت هستند. برای جلوگیری از بزهکاری‌های کودکان و نوجوانان باید بستر تعلیم ‌‌‌‌‌‌‌‌و ‌تربیت را برای آنها تبدیل به مکانی امن برگرفته از فرهنگ‌های بومی کنیم. رئیس سازمان نظام روان‌شناسی کشور تصریح‌‌‌‌‌‌‌‌ کرد: «۶۷ درصد کودکان‌ و ‌نوجوانان واجد تعلیم‌‌‌‌‌‌‌ و‌ تربیت در بستر نظام آموزش‌ و‌ پرورش قرارگرفته‌اند و باقی آنها زودهنگام از چرخه‌ی تعلیم‌ و ‌تربیت خارج ‌‌‌‌‌‌شده‌‌اند.»
او با اشاره به اصل سی‌ام از فصل سوم قانون اساسی که مطابق با آن دولت موظف ‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌است وسایل آموزش‌‌‌ و ‌پرورش رایگان را برای همه‌ی ملت تا پایان دوره‌ی متوسطه فراهم ‌ساخته و وسایل ‌تحصیلات‌‌‌‌ عالی را تا سرحد خودکفایی کشور به‌‌‌‌‌‌‌‌‌طور رایگان‌گسترش ‌‌دهد، عنوان‌‌کرد: «متأسفانه مسئولان دولتی حتی علاقه‌ی کم‌تری دارند که متناسب با آمارهای مربوط‌ به کودکان خارج از چرخه‌ی تحصیل اقدام‌‌ کنند و بیش‌تر به مسکوت ماندن این بخش از قانون اساسی اصرار دارند.»
در حوزه‌ی ‌آموزشی مهد کودک‌ها نیز از نظریات شتاب‌زده و غیر‌ کارشناسی مسئولان بی‌نصیب ‌‌‌‌‌‌‌نمانده‌اند.صادق محصولی، وزیررفاه ‌‌‌و ‌تامین ‌اجتماعی جمهوری ‌اسلامی، مهد کودک‌هایی را که به‌‌‌گفته‌ی او ضوابط‌‌‌‌‌‌‌‌‌ اسلامی را رعایت نمی‌کنند تهدید کرد و گفت: «در مقابل، مهد کودک‌هایی که ضوابط اسلامی را رعایت ‌‌‌‌‌‌‌کنند از وام‌ها و کمک‌های مالی دولتی بهره‌مند خواهند شد.»
فاطمه دعایی، رئیس هیات مدیره‌ی کانون توسعه و همیاری مهدهای‌‌‌‌‌ کودک کشور اما نظری متفاوت با طرح محصولی دارد.
او با اشاره به هفت سال اول زندگی یک کودک می‌گوید: «زمانی که به یک دختر نه ساله بگوییم خانم شده و جشن تکلیف برایش بگیریم اشتباه‌ کرده‌ایم، چرا که یک دختر یک‌شبه خانم نمی‌شود.»
کودکان بهایی و تبعیض تحصیلی
به‌گزارش کمیته‌ی ‌گزارشگران ‌حقوق ‌بشر، در ابتدای سال ‌تحصیلی جدید، موارد بسیاری از ثبت‌ نام‌های مشروط به دادن تعهد کتبی یا عدم ثبت ‌نام دانش‌آموزان بهایی در مدارس مشاهده ‌شده است.
این در حالی است که در سال تحصیلی گذشته، طی گزارش سرویس خبری جامعه‌ی بهایی، در فاصله‌ی 6 ماهه‌ی سپتامبر ۲۰۰۸ تا فوریه‌ی ۲۰۰۹ نزدیک به ۸۰ مورد آزار دانش‌آموزان بهایی گزارش‌ شده‌ است. این موارد شامل تهدید، اخراج، تحقیر و توهین به عقاید دانش‌آموز در برابر دوستان و غیره می‌شود.
باید توجه داشت که این موارد تنها شامل گزارش‌های دریافتی ‌‌است و باید در نظر داشت که بسیاری از موارد توسط والدین گزارش ‌نمی‌‌‌‌‌‌شود.
ماده‌ی ۳۰ کنوانسیون حقوق کودک به‌‌صراحت ابراز می‌دارد:‌ «کودکان متعلق به اقلیت‌های مذهبی، قومی یا زبانی در کشورهایی که این اقلیت‌ها در آن وجود دارند، دارای این حق هستند که همراه دیگر آشنایان به‌طور جمعی یا فردی از زبان، فرهنگ و مذهب خود برخوردار بوده و از آن‌ها استفاده‌ کنند.»
لازم ‌به‌ ذکر است کنوانسیون حقوق کودک توسط نماینده‌ی دولت جمهوری اسلامی ایران در تاریخ 5 سپتامبر ۱۹۹۱ به تصویب رسید و مفاد آن درماه مارس ۱۹۹۴ توسط مجلس شورای اسلامی تصویب شد.
کودکان و اعتیاد
اعتیاد یک بیماری اجتماعی‌ است که عوارض جسمی و روانی شدیدی دارد و آن‌چه درمان آن را بسیار مشکل‌ می‌سازد، پیچیدگی عوارض روانی آن است. تلخی ماجرا از آن‌جا آغاز می‌شود که این بیماری اجتماعی گریبان کودکان معصوم را بگیرد.
جاوید سبحانی، عضو هیات مدیره‌ی انجمن حمایت از کودکان، درگفت‌وگویی با ایلنا ضمن اشاره به میزان گسترش آسیب‌های اجتماعی مربوط به کودکان در کشور تاکید کرد: «به‌طور جدی نمی‌توان ‌گفت که در آمارهای مربوط به خشونت علیه کودکان و کودک‌آزاری بهبودی حاصل ‌شده باشد، اما بر اساس شاخص‌های موثر در کودک‌آزاری، روند مثبتی در این شاخص‌های کلان مشاهده‌‌ نمی‌شود.»
وی در ادامه گفت: «متاسفانه شیوع بعضی از آسیب‌های ‌اجتماعی در کودکان مانند اعتیاد، ازدواج ‌‌‌اجباری و جرم در کشور در حال نزدیک شدن به سن کودکی افراد است و با نزدیک ‌شدن معضل اعتیاد به دوران کودکی افراد، میزان خشونت بر روی کودکان و کودک‌آزاری نیز افزایش ‌‌‌می‌یابد.»
علی عباس‌پور تهرانی‌فر در گفت‌وگویی با خبرگزاری ‌مهر با اشاره به این‌که دو دهم درصد معتادان کشور را دانش‌‌‌آموزان تشکیل‌ می‌دهند گفت: «انکار وجود اعتیاد در بین دانش‌آموزان تنها پاک کردن صورت مسئله است و هیچ کمکی به حل وضعیت موجود نمی‌کند.»
طاها طاهری، جانشین دبیرکل ستاد مبارزه با ‌مواد مخدر می‌گوید: «اگرچه آمار و رقمی در خصوص تعداد دانش‌آموزان مبتلا به اعتیاد در کشور وجود ندارد، اما بررسی‌های کارشناسانه در برخی مدارس کشور حاکی ‌از ‌آن است که آمار اعتیاد دانش‌آموزان در مدارس کمتر از ۵ درصد است.»
این درحالی ا‌ست که آمار ارائه‌شده از سوی کمیسیون بهداشت و آموزش و تحقیقات مجلس که مبتنی بر نتیجه‌ی تحقیق ملی RSA بوده و در سال ۸۶ توسط ستاد مبارزه با مواد مخدر انجام‌ شده و دقیق‌ترین تحقیق درباره‌ی وضعیت اعتیاد در کشور است، اعلام ‌‌‌می‌کند ۷/۰ درصد دانش‌‌‌‌‌‌‌آموزان، معتاد یا درمعرض اعتیاد هستند.
با وجود تمامی مسائل، مشکلات، موانع و محدودیت‌ها فعالان حقوق کودک درسال گذشته نیز در تمامی حوزه‌های مربوط به کودکان همچون آموزش و ترویج مطالعه و کتاب‌خوانی کوشا بودند.
کودکان بسیجی یا بسیج کودکان
تربیت نظامی کودکان با هر هدفی که صورت‌ پذیرد موجب توجیه اعمال‌ خشونت عده‌ای از کودکان در لوای اعتقادات مذهبی یا ملی می‌شود.
این کودکان در واقع آموزش‌ می‌بینند تا از خشونت به‌عنوان یک راه‌حل جهت دستیابی به خواسته‌های غالباً غیر منطقی خود بهره ‌ببرند؛ خشونتی که حکومت سعی در توجیه ایدئولوژیکی و تقدس‌‌بخشی به آن را دارد تا در جهت دستیابی به خواسته‌های خود از آن بهره‌برداری کند.
به‌گفته‌ی سازمان ملل دو میلیون کودک طی دهه‌ی گذشته در مناقشه‌های مسلحانه کشته ‌شده‌اند و هم‌اکنون در حدود ۳۰۰ هزار کودک به‌عنوان سرباز درگیر مناقشه‌های مختلف هستند که آثار روانی و مخربی را به‌علت این اقدامات تحمل ‌می‌‌کنند.
در ایران نیز بر‌اساس آمارهای موجود نزدیک به ۴۰ درصد جمعیت کشور زیر ۱۹ سال و نیمی دیگر بالاتر از آن قرار دارند. به‌بیان ‌دیگر جامعه‌ی امروز ایران دارای ساختاری کودکانه است. بحث بسیج و ایجاد گروه‌هایی با عنوان دانش‌آموزان بسیجی بعد ازانقلاب سال ۵۷ شکل گرفت. یکی از مهم‌ترین دلایل گرایش دانش‌آموزان به این سمت‌و‌سو استفاده ازامکاناتی است که از جانب این نهاد در اختیار این کودکان قرار می‌گیرد. عضویت در این نهاد حتی تسهیلاتی را نیز برای کمک به قبولی در آزمون دشوار کنکور در اختیار دانش‌آموز عضو این نهاد قرارمی‌دهد.
مهم‌ترین فضاهای جذب، تربیت و آموزش کودکان بسیجی در ایران مدارس و مساجد هستند. توسعه‌‌ی این نهاد در مدارس اگرچه در کوتاه‌مدت پاسخگوی نیازهای تاکتیکی و استراتژیک نظام سیاسی است، ولی در دراز‌مدت منجر به تربیت نسلی پرخاش‌جو و خشونت‌طلب می‌شود.
از دیگر سو آسیب‌پذیری نسل بسیجیان کودک در عملیات نظامی که نمونه‌های بسیاری از آنها را می‌توان در دوران هشت سال جنگ با عراق پیگیری کرد، منجر به مرگ‌‌و‌میر یا نقص اعضای مختلف بدن و عوارض روانی جبران‌ناپذیر بر کودک و دیگر اعضای خانواده‌ی او خواهد شد.
ماده‌ی ۳۸ کنوانسیون حقوق کودک اعلام‌ می‌کند: «گروه‌های سیاسی نباید از فرد زیر پانزده‌ سال در جنگ استفاده کنند.» همچنین پروتکل اختیاری شرکت کودکان در جنگ، از طرفین درگیری‌ها می‌خواهد که به افراد زیر ۱۸ سال اجازه‌ی شرکت در جنگ داده ‌‌‌‌نشود و سربازگیری اجباری در مورد این افراد نیز ممنوع است. (ماده‌ی ۴) همچنین این پروتکل اختیاری از حکومت‌ها می‌خواهد که کودکان را برای اقدامات نظامی بسیج نکنند و از نام‌نویسی آن‌ها برای شرکت در درگیری‌های نظامی خودداری ‌‌شود و حکومت‌ها برای بازگشت آرامش جسمانی و روانی کودکان تلاش کنند. (ماده ۶)
کار کودکان
بنا به گزارش ایلنا درتاریخ ۲ اسفند ماه سال گذشته، بر اساس آخرین سرشماری صورت‌گرفته توسط مرکز آمار ایران، نزدیک به ۳ میلیون کودک کار‌ و ‌خیابان در کشور وجود دارد که در معرض کودک‌آزاری جدی جسمی و جنسی قرار ‌دارند و از این میان درصدی هم به کودکان افغانی تعلق ‌دارد که این روزها صدای‌شان به جایی نمی‌رسد و حتی از حق آموزش نیز محروم ‌هستند.
بنا به گزارش روزنامه‌ی ‌اعتماد بعد از حداقل هشت ‌سال از مطرح شدن مباحث ساماندهی کودکان خیابانی، حضور پرتعداد این کودکان در سطح خیابان‌های شهر، خود حکایت از عدم توانایی متولیان امور در ساماندهی کودکان خیابانی دارد. به این دلیل که طرح‌های ساماندهی کودکان خیابانی مبهم ‌است و در بحث سامان‌دهی تنها به جمع‌آوری این کودکان از سطح خیابان‌های شهر اکتفا شده ‌است. چنان‌که در یک مقطع زمانی کودکان شاغل در ترمینال‌ها و مبادی ورودی و خروجی شهرها را دستگیرمی‌کردند و بعد از کمی صحبت با کودک به وی مبلغی وجه نقد داده و راهی شهر محل سکونت‌اش می‌کردند و این کودک در اولین پلیس راه پیاده می‌شد و برمی‌گشت.
از طرفی اتخاذ سیاست‌های اجتماعی و اقتصادی از طرف سیاست‌گذاران به افزایش شکاف طبقاتی، افزایش نابرابری‌ها و افزایش فقرای جامعه و در نتیجه بازتولید کودکان خیابانی منجر شده‌ است که جلوگیری از بازتولید فقر و بازتولید کودکان خیابانی از توان سازمان بهزیستی و دیگر سازمان‌های مشابه خارج است.
دیگر موارد مختلف اشتغال کودکان، به‌جز کودکان خیابانی و اشتغال جنسی، در حیطه‌ی وظایف وزارت کار و امور اجتماعی است. یعنی علاوه ‌بر این‌که ممنوعیت اشتغال به کار کودکان زیر ۱۵ سال در قانون کار جمهوری اسلامی ایران تصریح شده ‌است، کشور ما در سال ۱۳۸۰ مقاوله‌نامه‌ی ۱۸۲ (منع اشتغال کودکان و تلاش برای شناسایی و محو بدترین اقسام اشتغال کودکان) را پذیرفته و متعهد به اجرای مفاد آن شده ‌است و در حالی هر ساله از روند اجرای این تعهد بین‌المللی به اجلاس جهانی کار گزارش ‌می‌دهد که آماری واقعی از تعداد کودکان شاغل در دست نیست و اغلب این کودکان در کارگاه‌های زیر ۱۰ نفر به کار اشتغال ‌دارند که بر اساس قانون مصوب مجلس شورای اسلامی کارگاه های زیر ۱۰ نفر از شمول قانون کار خارج هستند.
کودکان کار وآسیب‌های اجتماعی
هرگاه در یک نظام اجتماعی رفتاری به‌طورمشخص با هنجارهای اجتماعی تعارض پیدا کند، نظیر اعتیاد، خودکشی، طلاق، ولگردی، تکدی‌گری و... که موجب کاهش یا از دست ‌دادن کارایی و عملکرد مثبت فرد، خانواده یا گروه‌های اجتماعی شود، این پدیده به‌عنوان آسیب اجتماعی شناخته می‌شود.
دکترمجید ابهری، متخصص علوم رفتاری در گفت‌وگویی با خبرگزاری مهر، از افزایش ۱۰ درصدی کودکان خیابانی بدسرپرست و بی‌سرپرست در سطح شهر خبر داد.
وی با بیان این مطلب افزود: «با توجه به آمار سازمان بهزیستی و بررسی‌های میدانی و همچنین تحقیقات صورت‌گرفته، کودکان خیابانی بدسرپرست و بی‌سرپرست بیرون از این‌گونه مراکز نیز ۱۰ درصد افزایش یافته است.»با این‌که در کشور ما و به‌اعتقاد خسرو صالحی- فعال حقوق کودک- در بسیاری از کشورهای جهان آمار درست و علمی از کودکان کار و اعتیاد وجود ندارد، اما تحقیقی در جنوب تهران نشان ‌می‌دهد که ۶۶ درصد کودکان خیابان به بیماری عفونت‌های انگلی روده، ۱۰ درصد به عفونت‌‌های ادراری، ۹۶ درصد به پوسیدگی دندان‌ها وبیمار‌ی‌های لثه و ۲۴ درصد به عفونت‌های پوستی مبتلا هستند.
به‌گزارش جهان، همچنین از ۸۷ کودک خیابانی مطالعه‌شده که میانگین سنی‌شان ۱۱ سال بوده است، ۱/۱۶ درصد کودکان مصرف سیگار و ۱/ ۹ درصد کودکان مصرف مواد مخدر داشته‌‌اند.
این آمار و آمار سال‌های اخیر در کشورمان بنا بر نظر کارشناسان جز فاجعه‌ای که به‌‌واسطه‌ی کودک بودن رخ‌ داده ‌‌است چیز دیگری نیست. ضمن آن‌که افکار خودکشى در ۷/۵ درصد کودکان به اثبات رسیده است، ۵/۱۰ درصد کودکان دچار افسردگى هستند و ۵/۱۰ درصد هم قبلاً افسردگى داشته‌اند. در مجموع در ۴/۶۱ درصد از کودکان، افسردگى گزارش شده‌ است.
نکته‌ی قابل ‌توجه در این گزارش وضعیت استفاده از دخانیات و مواد مخدر در میان این کودکان است، به‌طوری ‌که در این میان ۲/۱۳ درصد کودکان مبتلا به افسردگی، سیگار و ۵/۷ درصد آنان مواد مخدر مصرف‌‌‌‌‌‌ می‌‌کرده‌اند. در مجموع ۲۱ درصد از کودکان مطالعه‌شده و ۱۵ درصد کودکان مبتلا به افسردگی، مورد سوء استفاده‌ی جنسى قرار گرفته‌اند.
در همین زمینه طی تحقیقی که مصطفی آقاجانی، استاد مددکاری دانشگاه آزاداسلامی، انجام داده‌‌‌‌‌‌ است، اعتیاد به‌عنوان یکی از آسیب‌های اجتماعی در زمینه‌ی تکدی‌گری، حدود ۲۰ درصد از کودکان خیابانی را درگیر کرده ‌است.
براساس این گزارش بیش‌تر کودکان خیابانی در گروه سنی ۱۵ تا ۱۷ سال قرار دارند و با توجه به موقعیت کاری و زندگی‌شان در معرض انواع آسیب‌ها قرار می‌گیرند.
مطابق این گزارش حدود ۲۰ درصد کودکان خیابانی به مواد مخدر اعتیاد دارند که از این میان نزدیک به ۱۵ درصدشان معتاد به سیگارند و ۵ درصد دیگر به انواع مواد مخدر معتاد هستند.
همچنین دراین گزارش آمده است که حدود ۴۰ در‌صد از این کودکان در خانواده‌هایی زندگی می‌کنند که دست کم یکی از اعضا به مواد مخدر اعتیاد دارد.
مرگ کودکان کار بر اثر حوادث
بازیگوشی و ضعف کودک در مراقبت ازخویش از ویژگی‌های بارز دوران کودکی است. کودکان کار نیز اگرچه از مواهب دوران کودکی بی‌‌‌‌بهره‌‌اند و کودکی‌شان را در لابه‌لای دود ماشین‌ها و نگاه‌های بی‌تفاوت مردمی که از کنارشان می‌گذرند به بهای اندکی می‌فروشند، اما از ویژگی‌های مختص این دوران بی‌بهره‌ نیستند. قرار ‌داشتن این کودکان در دسته‌های دو یا چندنفری و شیطنت‌ها و دعواهای کودکانه و هم‌چنین تلاش برای سبقت‌ گرفتن از یکدیگر در فروش اجناس‌شان موجب‌ می‌شود که در مواقع بسیاری به محیط اطراف خود بی‌توجهی‌ کنند.
این ‌امر متاسفانه موجب بروز حوادثی همچون تصادف می‌شود که به‌‌‌علت نداشتن سرپرست یا بدسرپرستی و بی‌بهره‌ بودن از امکانات مالی و بیمه‌های درمانی اکثر این تصادفات موجب مرگ کودک خواهد ‌شد.
وحید شریفی، کودک ۱۳ ساله‌ی کار، روز ۱۳ فروردین ماه سال ۱۳۸۸ در حالی که پس از فروش فال‌هایش قصد عبور از خیابان را داشت، تصادف کرد و درگذشت.
او از کودکان تحت پوشش «جمعیت دفاع از کودکان کار و خیابان» بود و در کلاس‌های سوادآموزی این جمعیت شرکت می‌کرد. وحید شریفی در مقطع دوم دبستان درس ‌می‌‌خواند و در حالی که برای فروش فال بیش‌تر در روز طبیعت به خیابان رفته بود، برای همیشه میان فال‌ها و آرزوهایش ماند و رفت.
فروش گل به بهای مرگ
حاشیه‌ی سمت راست جاده‌ی منتهی به بهشت زهرا روزهای پنج‌شنبه و جمعه که مردم به زیارت اهل قبور می‌روند، پر از دخترها و پسرهایی می‌شود که میانگین سنی آن‌ها بین ۷ تا ۱۵ سال است و شغل‌شان گل‌فروشی است.
ساعت کارشان بستگی به فصل دارد؛ معمولاً ساعت کارشان پنج‌شنبه‌ها و جمعه‌ها از ۱۰ صبح تا ۶ بعد از ظهر است که تابستان‌ها تا ۸ شب هم طول‌ می‌کشد.
کم‌تر خبر رسمی از آمار مرگ‌‌‌و‌میر بچه‌های گل‌فروش در جاده‌ی بهشت زهرا منتشر شده ‌‌‌‌‌‌است، اما مغازه‌داران بازار گل می‌گویند: «تقریباً ماهی ۱ تا ۲ کودک گل‌فروش در جاده‌ی بهشت زهرا بر اثر برخورد خودروها جان خودشان را از دست‌می‌دهند.»
بر اساس تبصره‌‌ی یک ماده‌ی ۵۵ قانون شهرداری‌ها مصوب سال ۱۳۴۴ «سد معبر عمومی و اشغال پیاده‌روها و معابر عمومی و حریم راه‌ها برای هر کاری ممنوع است.»
طبق تأکید صریح این قانون، شهرداری‌ها موظف ‌هستند نسبت به رفع سد معبرها اقدام‌‌‌ کنند. از سوی ‌دیگر درماده‌ی ۱۵۹ آیین‌نامه‌ی راهنمایی ‌و ‌رانندگی آمده ‌‌است که «هر گونه توقف کوتاه یا طولانی وسایل نقلیه یا عابران پیاده در خط‌های عبور و توقف در حاشیه‌ی راه‌ها برای عرضه، خرید و فروش کالا که موجب تجمع اشخاص یا خودروها در آن محل، انحراف دید، کاهش توجه رانندگان و احتمال وقوع تصادفات می‌شود، ممنوع است.»
آن‌چه در کشورهای پیشرفته‌ی جهان می‌بینیم و می‌‌شنویم حاکی‌ از‌این است که با وجود این که در این جوامع کودک، انسانی کوچک و صاحب حق به‌‌‌شمار‌می‌آید و قوانین پیشرفته‌ای متضمن حمایت از این موجودات کوچک هستند، دولت نه تنها از فعالیت‌‌های داوطلبانه‌‌ی نهادهای غیر دولتی در رسیدگی به امور کودکان حمایت می‌کند، بلکه تسهیلاتی را نیز در اختیار این نهادها (NGO) قرارمی‌‌دهد.
اما در ایران علاوه‌ بر این‌ که کودکان مایملک پدر و جد پدری محسوب ‌می‌شوند و به‌عنوان یک انسان کوچک از حمایت‌‌های قانونی لازم نیز بی‌بهره‌اند، چنان‌چه فرد یا افرادی بخواهند با تشکیل نهادهای غیردولتی در راستای بهبود وضعیت کودکانی با شرایط خاص فعالیت کنند، در صورتی که بتوانند مسیرصعب‌العبورشکل‌گیری و اجاره‌ی مکان و... را طی کنند، تازه با مانع‌تراشی و انواع و اقسام مشکلاتی که دولت برای‌شان ایجاد می‌کند مواجه خواهند شد.
تلاش برای جهانی شایسته‌ی کودکان
در آبان ماه سال ۱۳۸۸ دفتر کار «جمعیت تلاش برای جهانی شایسته‌ی کودکان» که محل آموزش و دیگر فعالیت‌های این سازمان غیر دولتی (NGO) فعال در زمینه‌‌ی مسایل کودکان و به‌خصوص کودکان کار و خیابان بود، توسط افراد ناشناس پلمپ شد.
تلاش و پی‌گیری مسئولان این سازمان برای رفع موانع تا کنون بدون پاسخ مانده است و آنها هم‌چنان به دنبال بازگشایی این مرکز هستند. این سازمان از سال 83 تا کنون در زمینه‌ی مشکلات و مسائل کودکان فعال بوده است.
فرار دختران
فرار از منزل از پدیده‌های ناهنجار اجتماعی است که برابر برخی بر‌آوردها در چند سال اخیر افزایش ‌‌‌‌یافته و مسلماً تبعات منفی این پدیده در درجه‌ی اول متوجه خانواده و در درجه‌ی دوم متوجه جامعه است. فرار از خانه در واقع به‌عنوان یک مکانیسم دفاعی و یک راه‌‌‌‌حل توسط فردی که درشرایط نامناسبی قرار دارد، انتخاب می‌‌شود تا بتواند در همان زمان و اگرچه به‌طور موقت، از چنگال مشکلاتی که گریبانش را گرفته ‌است رهایی یابد.
اگرچه تعداد زیادی از این دختران با مشکلات پیچیده و سختی همچون ازدواج اجباری روبه‌رو هستند و برای این‌‌‌که به آن تن ندهند فرار را به‌عنوان راه‌حل برمی‌‌گزینند، علل مهم دیگری نیز در انتخاب این عمل به‌عنوان یک راه‌حل دخالت دارند. عواملی همچون نداشتن دانش صحیح حل مسئله وعدم آشنایی کودکان با حقوق‌ قانونی‌شان.
آموزش این امور به کودکان درحیطه‌ی وظایف آموزش و پرورش است، اما آن‌چه به واقع در مدارس ما اهمیت افراطی یافته است تعلیم علوم است و آن‌چه به دست فراموشی سپرده شده است تربیت کودکان برای مواجهه با مسائل و مشکلات زندگی ا‌‌ست.
مدیرکل دفتر امور آسیب‌دیدگان اجتماعی بهزیستی در یک نشست خبری با خبرنگاران گفت: «تعداد دختران متواری از منزل دقیق نیست، چرا که ممکن ‌‌است تمام آنها به مراکز بهزیستی مراجعه نکرده یا توسط نیروی انتظامی دستگیر نشوند؛ اما پیش‌بینی می‌شود که بین دو هزار و ۵۰۰ تا سه هزار دختر فراری در کشور وجود داشته باشد.»
وی ادامه داد: «در ۹ ماهه‌ی اول سال، ۳۹۷ نفر دختر فراری در خانه‌های سلامت بهزیستی ‌پذیرش‌ شدند و تعداد زیادی از آنها توسط مراکز مداخله در بحران به منازل‌شان بازگشت داده ‌شده‌اند.»
موسوی چلک در ارتباط با عملکرد مراکز مداخله در بحران در این شرایط تصریح ‌کرد: «در حال حاضر ۲۲ مرکز بازپروری (در کشور ۷۰ میلیونی) برای زنان و دختران اجتماعی وجود دارد، به‌طوری که امسال ۸۱۴ زن آسیب‌دیده‌ی اجتماعی در مراکز بازپروری ‌پذیرش شدند و ۴۵ درصد این زنان خودمعرف بودند و اکثراً نیز در سنین ۱۵ تا ۲۴ سالگی قرار داشتند.»
بازداشت فعالان حقوق کودک
درسال گذشته معلمان و فعالان حوزه‌ی کودک نیز از بازداشت‌های گسترده بی‌‌نصیب نماندند. اسامی تعدادی از آنان و تاریخ بازداشت‌شان درپی می‌آید:
محسن عمرالعلایی وسعید میرزایی فعال حقوق کودک در روز سوم بهمن ماه بازداشت شدند.
مهدی سلیمی والا در تاریخ ۱۰ دی ماه ۱۳۸۸ بازداشت شد. در تاریخ ۱۷ اسفند برای وی قرار کفالت صادر شد.هادی حکیم شفاهی در تاریخ ۲۲ بهمن ۱۳۸۸ بازداشت شد.
محمد غزنویان در تاریخ ۱۹ بهمن ماه ۱۳۸۸ بازداشت شد. وی ۱۲ روز بعد از بازداشت آزاد شد.
علی قادرمرزی در تاریخ ۲۲ بهمن ۱۳۸۸ بازداشت شد. در تاریخ ۲۳ اسفند ماه وی به یک سال حبس تعلیقی و تبعید محکوم شد.
بابک نظری در تاریخ ۷ بهمن ۱۳۸۸ بازداشت شد. در تاریخ ۱۷ اسفند ماه برای وی قرار وثیقه صادر شد.شیوا نظرآهاری از تاریخ ۲۹ آذرماه در بازداشت به‌سر می‌برد.
مریم ضیاء از فعالان اجتماعی و حقوق کودک در تاریخ ۱۰ دی ماه بازداشت شد ودر روز دوشنبه ۹ فروردین آزاد شد.

با توجه به آن‌چه ذکر شد، فاصله‌ی عمیقی میان حداقل استانداردهای جهانی آموزش‌ و‌ پرورش در دنیا با آن‌چه در ساختار آموزشی ایران شاهد آن هستیم، وجود دارد.
آن‌چه امروز مدیران ساختارهای ‌‌آموزشی کشورهای مدرن به آن اهتمام می‌ورزند، فراهم ‌ساختن شرایطی در مدارس است که ضعیف‌ترین دانش‌آموزان به‌لحاظ هوش و استعداد قادر به شکوفا ساختن بیش‌ترین توان خویش باشند، اما در ایران مدیریت این ساختار مهم در اختیار افرادی قرار می‌گیرد که نه صلاحیت تالیف و تدوین کتاب‌های درسی را دارند و نه از دانش شیوه‌های برقراری ارتباط با دانش‌آموزان، ساماندهی فضای مدارس و دیگر اصول مرتبط با آموزش و پرورش برخوردار هستند.
این افراد هم‌چنان به‌دنبال تقویت ‌روش‌های کنترل اجباری و تهدیدآمیز رفتار و تفکر کودکان هستند تا بتوانند به هر طریق از مزایای ماندن در این ساختار بهره‌برداری کنند و با وضع قوانین غیر علمی و غیر کارشناسی و شتاب‌زده، سکان اداره‌ی امور علمی و روان‌شناختی در مدارس را در اختیار داشته ‌باشند. تنها چیزی‌ که در این ‌میان بی‌اهمیت شمرده ‌می‌شود نتیجه‌ای ا‌ست که عاید کودکان و سرنوشت آن‌ها می‌شود.

پی‌نوشت‌ها:

1. پیمان‌نامه‌ی حقوق کودک۲

2. تحقیق RSA: نوعی تحقیق سریع است که اطلاعات به کاربرده شده در آن ازبین زندانیان و افرادی که به مراکز درمانی و مشاوره مراجعه کرده‌اند، تامین شده است و در کل تحقیق جامعی محسوب نمی‌‌شود.

بخش نخست:حقوق کودکان در سالی که گذشت/بهنازمهرانی

2010-06-29T07:13:00.000-07:00

سال گذشته برای همه‌ی فعالان در حوزه‌های گوناگون سیاسی، اجتماعی و فرهنگی، سالی پر از حوادث و اخبار تلخ بود. انتخابات و در پی آن اعتراضات گسترده‌ی مردم و فعالان دانشجویی، سیاسی و... موجب رقم خوردن حوادث بسیار تلخی در تاریخ ایران زمین شد و نگاه جهانیان را به‌این‌سوی کره‌ی خاکی خیره ساخت.
شکنجه و کشتار انسان‌هایی که با مدنی‌ترین و مسالمت‌آمیزترین شیوه‌ی ممکن به تقلب در انتخابات ریاست‌جمهوری اعتراض داشتند، ایران را تبدیل به کشوری بحران‌زده کرد. جای تعجب نیست که در چنین وضعیت دشواری، بسیاری از آسیب‌های اجتماعی و خواسته‌های فعالان این حوزه به حاشیه رانده شد.
کودکان و مسایل و مشکلات آنها نیز از ‌این دسته بود؛ هرچند فعالان‌حقوق کودک هم‌چون سابق پی‌گیر امور کودکان بودند و از آزار و بازداشت و شکنجه نیز بی‌نصیب نماندند. به‌هرحال در‌‌ کنارهمه‌ی حوادث تلخی که روی داد‌ وهم‌چنان ادامه دارد؛ مشکلات در حوزه‌ی کودکان نیز با وجود تلاش فراوان فعالان حقوق کودک هم‌چنان پر‌رنگ است.
اعدام کودکان
بر اساس ماده‌ی یک پیمان‌نامه‌ی حقوق کودک*، به هر انسان کم‌تر از ۱۸ سال کودک گفته می‌شود.دستگاه قضایی ایران در طی ۱۰ سال (۱۳۸۷-۱۳۷۷) بیش از ۱۷۰ حکم اعدام برای نوجوانان متهم زیر ۱۸ سال صادر کرده است که از این تعداد بیش از ۳۵ نفر اعدام شده‌اند. تعداد کمی از این متهمان توسط اولیای دم بخشیده شده و بقیه در اضطرابی شبانه‌روزی معلق بین مرگ و زندگی در زندان زیست‌ می‌کنند.
طبق گزارش دیدبان حقوق بشر در سپتامبر سال ۲۰۰۸ میلادی، در بین تنها پنج کشور در سطح‌ جهانی که هنوز در آنها اعدام کودکان معارض قانون ادامه دارد، جمهوری اسلامی ایران در ردیف نخست قراردارد. ماده‌ی سی‌و‌هفت پیمان‌نامه‌ی ‌حقوق کودک، اعدام کودکان زیر ۱۸ سال را ممنوع اعلام می‌دارد و دولت جمهوری اسلامی ایران نیز با پذیرش کنوانسیون مذكور در سال ۷۳ به اجرای آن متعهد ‌شده است. هم‌چنین برابر ماده‌ی ۹ قانون مدنی ایران «مقررات عهودی که ‌طبق قانون ‌اساسی بین ایران و سایر دول منعقد شده‌ باشد، در حکم قانون است.»
از این‌رو همان‌گونه که عموم مردم، مدیران و مجریان دولتی و نهادهای ‌‌مدنی باید از مفاد قوانین داخلی مطلع شوند و آنها را اجرا کنند، ضروری است این پیمان‌نامه که به نظام حقوقی ایران پیوند خورده و واجد ارزش قانونی شده است، توسط آنها اجرا شود.
الف: اعدام نوجوانان در سال ۱۳۸۸
دلارا دارابی ۲۳ ساله که به اتهام قتل مهین دارابی حقیقی (یکی از بستگان پدرش) به اعدام محکوم شده بود، صبح روز ۱۱ اردیبهشت ۱۳۸۸ در زندان مرکزی‌ رشت، بدون اطلاع خانواده و وکلایش اعدام‌ شد تا به‌‌عنوان نخستین اعدام نوجوانان در سال ۸۸ درپرونده‌ی جمهوری‌‌ اسلامی ایران ثبت شود.
محمد مصطفایی، وکیل دادگستری علت اجرای ناگهانی حکم اعدام دلارا دارابی را «غرض‌ورزی اداره‌ی اجرای احکام رشت و خانواده‌ی مقتول» عنوان کرد و گفت: «اگر قانون در کشور ما حکومت‌ می‌کرد، این حکم به این صورت اجرا‌ نمی‌‌شد و اصلاً حکم اعدام برای دلارا صادر‌ ‌‌نمی‌شد.»
دلارا دارابی در هنگام بازداشت ۱۷ سال داشت. ع.ح پسر بیست‌ساله‌ای که در ۱۷ سالگی مرتکب جرم شده بود، اول خرداد ۱۳۸۸ به همراه چهار نفر دیگر در زندان عادل آباد شیراز به‌دار آویخته شد و بدین‌ترتیب زندان عادل‌آباد شیراز دومین اعدام سال ۸۸ را برای فردی که در زیر ۱۸ سالگی حکم اعدام گرفته بود، اجرا کرد.

دلارا دارابی

بهنود شجاعی نوجوانی که بارها با دستور ریاست قوه‌‌ی‌ قضائیه اجرای حکم اعدامش متوقف شده بود، در سحرگاه روز ۱۹ مهرماه ۱۳۸۸ اعدام شد. اجرای حکم اعدام وی در‌حالی صورت‌ گرفت که جمع کثیری از مردم، فعالان حقوق بشر و مخالفان اجرای حکم اعدام، در برابر زندان اوین حضور یافته بودند ‌تا از خانواده‌‌ی مقتول در‌خواست عفو و بخشش کنند. با این وجود و علی‌ر‌غم اصرارهای مکرر وکیل پرونده، این خانواده حاضر به گذشت از خون فرزند خود نشدند.بهنود شجاعی در سن کم‌تر از ۱۸ سالگی مرتکب قتل شده‌ بود.
آرش رحمانی‌پور در تاریخ ۸ بهمن ۱۳۸۸ اعدام شد. وی نوجوانی بود که توسط حکومت جمهوری اسلامی ایران متهم به عضویت در انجمن پادشاهی ایران شد و با حکم دادگاه انقلاب اعدام شد. بنا‌ بر اظهار وکیلش وی در هنگام ارتکاب جرم منسوب، زیر سن قانونی بوده و تنها ۱۶ تا ۱۷ سال داشته است.
نسرین ستوده، وکیل رحمانی‌پور اتهام وی مبنی بر شرکت در تظاهرات پس از انتخابات را تکذیب و اعلام کرد که او در ماه فروردین و قبل از انتخابات به اتهام همکاری با انجمن‌ پادشاهی ایران‌ دستگیر شده‌ بود. وکیل رحمانی‌پور هم‌چنین اعلام کرد که به او اجازه‌ی دفاع در «دادگاه نمایشی» در ماه مرداد داده نشد و اتهاماتی که به موکل وی نسبت داده شده مربوط به نوجوانی او بوده و اعترافات وی صرفاً به علت تهدید علیه خانواده‌اش بوده است.
پرواضح است که اعدام نوجوانان در سال ۸۸ محدود به این تعداد نبوده است. محمد مصطفایی، وکیل دادگستری، در مصاحبه‌ای با رادیو دویچه‌وله در پاسخ به این سئوال که آیا آماری وجود‌ دارد که بتوان گفت در سال چند نوجوان در ایران اعدام می‌شوند گفت: «آمار دقیقی وجود ندارد، زیرا همه‌ی اعدام‌ها اعلام نمی‌شوند. من از موارد منتشر‌‌ شده و رسمی می‌توانم نام ببرم که بین ۷ الی ۱۰ نفر در سال

هستند.»

بهنودشجاعی

باوجود همه‌ی این مشکلات، فعالان حقوق کودک هم‌چون گذشته به تلاش برای دستیابی به دنیایی شایسته‌ی کودکان تلاش می‌کنند، اگرچه در موارد بسیاری با موانع و سنگ‌اندازی‌های بسیاری روبه‌رو بوده و هستند.
برگزاری همایش «حق حیات کودک»
روز ۱۷ آذرماه ۸۸ همایشی با موضوع «حق حیات کودک» از سوی دانشکده‌ی حقوق شهید بهشتی و همکاری متقابل و نزدیک نهادهای مردمی و کانون‌ها ازجمله «کانون دفاع از حقوق زنان و کودکان تهران»، «کانون جمعیت دفاع (کودکان کار و خیابان)»، «مادران صلح»، «انجمن پویا» و «کانون رهیاب» برگزار شد. موضوع بحث همایش در مخالفت با اعدام کودکان بود که از دیدگاه‌های مختلف علمی مورد بحث و بررسی قرار ‌گرفت و کانون‌ها در این راستا با «نمایش عکس‌ها، بروشور، تراکت، مقالات و ...» اعتراض خود را در تمامی جوانب معضلات و مشکلات کودکان و وضعیت اسفبار آنها اعلام کردند و حمایت خود را در لغو اعدام کودکان به نمایش گذاشتند.
کودک‌آزاری
کودک‌آزاری یک اصطلاح رایج است که چهار نوع عمده‌ی رفتار را در برمی‌گیرد: آزار جسمی، جنسی، عاطفی و بی‌توجهی. به‌ندرت اتفاق می‌افتد که فقط یک نوع از این آزارها به تنهایی رخ دهد. آزارهای‌ جنسی همواره به همراه آزارهای‌ روحی و جسمی اتفاق می‌افتد. کودکی که تحت آزار‌جنسی قرار‌‌ گرفته است، مورد صدمه‌‌های بدنی هم قرار‌ می‌گیرد. فقط آزارهای ‌‌روحی است که ممکن است به ‌تنهایی رخ دهد و آزارهای‌‌ جسمی و جنسی به ‌دنبال نداشته باشد. (ماش، ۱۹۹۹)
اولین مورد کودک آزاری سال ۸۸
برای عارفه ۷ ساله اتمام سال ۱۳۸۷ و شروع سال ۱۳۸۸ توام بود با شنکجه‌های پدرش. عارفه دوران طفولیت خود را به سختی و با آزار و اذیت والدینش سپری کرد.
در تاریخ سوم فروردین سال ۸۸، شخصی عارفه را درحالی که به ‌شدت از لحاظ جسمی و روحی آسیب دیده و می‌نالید در خیابان محل استقرار بنیادی که عارفه را نگهداری می‌کرد مشاهده کرد و چون او را از قبل می‌شناخت به مسئول بنیاد سپرد. عارفه از نقاط مختلف بدن مورد ضرب‌وشتم قرار ‌گرفته و آثار ضرب و جرح در بیش‌تر نقاط بدن و سوزاندن به وسیله سیگار در کمرش مشهود‌ ‌بود و توانایی صحبت کردن نداشت. از طرفی وزن بسیار پایینش نشان‌ می‌داد که روزهای متوالی را درگرسنگی سپری کرده است.
محمد مصطفایی، وکیل دادگستری در رابطه با وضعیت عارفه چنین می‌گوید: «من پس از‌‌ این‌ که از سوی کارکنان بنیادی که این دختر‌بچه در‌‌ آن نگهداری می‌‌شد در جریان این موضوع قرار‌ گرفتم شکایتی تنظیم کردم و به معاون دادستان تهران مستقر در دادسرای ناحیه‌‌ی یک تقدیم کردم. ایشان نیز به دلیل اهمیت موضوع، شکواییه را به بازپرس شعبه‌ی هفتم، ارجاع ‌‌‌کرد و بازپرس این شعبه هم‌اکنون متصدی رسیدگی به این پرونده است و دستوراتی نیز جهت انجام تحقیقات مقدماتی صادر شده‌ است.»

آرش رحمانی‌‌پور
وی در پایان به‌عنوان یک حقوقدان گفت: «عقیده دارم در شرایطی که قانون نسبت به حقوق کودکان جامعیت ندارد بر دستگاه قضایی است تا با اقتدار خود جلوی کودک آزاری را در جامعه بگیرد.»
بر اساس تحقیقات انجام‌شده در ایران بیش از ۹۰ درصد کودک‌آزاری‌ها در محیط خانه اتفاق می‌افتد. پژوهشگران، انواع آزار کودکان را در چهار حیطه‌ی آزارهای جسمی، آزارهای جنسی، آزارهای عاطفی و نادیده گرفتن کودکان طبقه‌بندی می‌کنند. علاوه بر آزارهای جسمی، در مورد یکی دیگر از این آزارها، در پژوهشی که روی ۵۸۵ «کودک کار خیابانی» در گروه سنی ۶ تا ۱۸ سال و به منظور اطلاع از وضعیت زندگی این کودکان صورت گرفت، مشخص شده است که بیش از ۵۰ درصد این کودکان توسط اعضای خانواده و یا صاحبان کار خود، در محل کار مورد سوء‌‌استفاده‌‌ی جنسی قرار گرفته‌اند.
براساس گزارش دفتر آسیب‌دیدگان اجتماعی سازمان بهزیستی که دراختیار رسانه‌های گروهی قرار گرفته طی یک دوره‌ی یک‌ساله‌ی مطالعاتی در تهران، ۳۶۱ مورد کودک‌آزاری به ثبت رسیده است.بنا‌بر‌این گزارش از تعداد ۴۷۲ مورد تماس قابل پی‌گیری مربوط به کودک‌آزاری در استان‌های آذربایجان شرقی، اصفهان، فارس، کرمان، گیلان و اردبیل، ۳۳۵ مورد از این موارد کودک‌آزاری از نوع مسامحه و غفلت، ۳۱۱ مورد آزار روانی، ۵۱ مورد آزار جنسی شامل ۱۰ مورد تجاوز جنسی از سوی بزرگسالان، ۲۹ مورد سوء استفاده‌ی جنسی و ۱۲ مورد فروش کودک بوده است.
جدیدترین گزارشی که انجمن‌ حمایت از ‌کودکان در اسفندماه سال گذشته در مورد کودک‌آزاری منتشرکرده‌ است، افزایش آمار زیادی در این مورد را نشان‌ ‌می‌دهد. حدود ۵۰۰ پرونده‌ی کودک‌آزاری حاد که در قوه قضائیه در حال بررسی است فقط بخش کوچکی از ماجرا را منعکس می‌کند. نتایج تماس با تلفن اورژانس ۱۲۳ نشانگر بیش از ۶ هزار مورد حاد آزار کودکان در سال است.
هم‌چنین یافته‌های ‌پژوهشی که لیلا مافی، کارشناس مامایی انجام داده‌ و در بیستمین همایش بین‌المللی بیماری‌های کودکان نیز ارائه شده‌‌ است، نشان‌می‌دهد که آزار جنسی کودکان در دختران بیش از پسران اتفاق می‌افتد؛ هم‌چنین شیوع آن در مناطق روستایی از مناطق شهری بیش‌تر است و دختران بیش‌تر در خانواده و پسران در محیط خارج از خانه مورد سوء استفاده قرار می‌گیرند.
سیدحسن موسوی چلک مدیر کل دفتر امور آسیب‌دیدگان‌ اجتماعی در این رابطه و با ‌اشاره به این‌که لایحه‌‌ی مربوط به کودک آزاری در انتظار تصویب دولت است، گفت: «برای این‌که سریع‌تر به موارد مربوط به کودک‌آزاری رسیدگی و با عوامل آن برخورد ‌‌شود نیازمند تغییر قانون هستیم.»
وی درگفت‌وگویی با خبرگزاری مهر‌ با بیان این مطلب افزود: «در حال حاضر برای برخورد با موارد مربوط به کودک‌آزاری نیازمند حکم‌‌قضایی هستیم. به‌‌همین‌‌دلیل در برخی موارد زمان رسیدگی بسیار طولانی‌ می‌شود. بنابراین نیازمند تغییر قانون در این خصوص هستیم تا بهزیستی بدون حکم بتواند کارخود را انجام دهد.»
براساس اعلام سازمان بهزیستی طی شش‌ماهه‌ی اول سال گذشته ۱۴۴ هزار و ۵۶۵ تماس با خط تلفن کودک‌آزاری صورت گرفته که تمامی این تماس‌ها مرتبط با آزار کودکان بوده است و این رقم نسبت به یک‌سال‌ قبل در همین‌مدت چندین برابر افزایش داشته است.
طاهره پژوهش، یکی از اعضای انجمن‌حمایت‌ از ‌‌حقوق کودکان می‌گوید: «در حال‌ حاضر شدیدترین كودک‌آزاری‌ها در كشور وجود دارد و تنها مشكل آن است كه این موارد مطرح نشود؛ آمار مربوط به كودک‌آزاری برای امنیت ملی خطری ندارد بلكه برای افرادی كه به حقوق كودک توجه نكرده و آن را پشت گوش می‌اندازند خطرآ‏فرین است.»
به اعتقاد این فعال حوزه‌‌ی كودكان، «تابو شدن موارد كودک‌آزاری» صدمات جدی‌تری به كودک می‌زند و اگر ارایه این آمار دردسرساز است، تبعات آن به مراتب عواقب بدتری داشته و مانند «یك دمل چركینی» است كه مخفی‌ می‌‌شود اما به‌طور حتم روزی با تشدید مسئله، سرباز می‌كند.
نسرین ستوده وكیل دادگستری نیز در یكی از نسشت‌های ماهانه‌ی انجمن حمایت از حقوق كودكان براساس گزارشات منتشر شده چنین ‌گفت: «در حال حاضر شدیدترین كودک‌آزاری‌‌ها در كشور روی می‌دهد و تنها مشكل آن است كه این موارد مطرح نشود.»
مددكار انجمن حمایت از حقوق كودكان با مقایسه‌ی موارد كودک آزاری‌های گزارش داده شده به انجمن در سال ۸۷ و شش‌ماهه‌ی ابتدای سال ۸۸ گفته است: «۲۰۰ مورد كودک‌‌‌آزاری در كل سال ۸۷ به انجمن گزارش شده درحالی كه امسال در عرض شش ماه، ۲۰۰ مورد كودک‌آزاری آن‌‌هم از هولناک‌ترین خشونت‌ها گزارش‌ شده است.»
به گفته‌ی این مددكار اجتماعی انواع خشونت‌ها در جامعه وارد «مرحله‌ی بدتری» شده است به‌طوری كه به‌‌جرئت می‌توان ادعا كرد خشونت در جامعه «نهادینه شده» و ظاهراً نشان‌دهنده‌ی فرهنگ استبدادی در جامعه است و جای تاسف دارد كه این مسئله در میان قشر تحصیل‌كرده نیز مشهود است.
ختنه‌ی دختران
هرساله در دنیا سه‌‌‌میلیون دختربچه در معرض ختنه‌شدن و نقص عضو قرار دارند. با آن که ختنه‌‌ی دختران، ریشه در هیچ‌کدام از آداب و رسوم گذشتگان ایرانی ندارد، اما بازهم در برخی از روستاها و نقاط دورافتاده‌ی کشور، شاهد این پدیده‌‌ی شوم در برابر دخترکان ایرانی هستیم.
ختنه‌کردن زنان، به‌‌معنای بریدن قسمتی و یا ازبین بردن کامل کلیتوریس یا ناحیه‌ی شرمگاهی بدن زن است. این رسم در شرق، شمال و شاخ آفریقا و بعضی از کشورهای خاورمیانه و آسیا مرسوم است.در ایران ختنه‌ی دختران در میان بعضی از اقوام کرد و عرب در غرب و جنوب کشور و هم در استان هرمزگان، بنادر گنگ و جاسک گزارش شده است، اما از میزان شیوع آن اطلاع دقیقی در دست نیست.
یک فعال امور زنان بندر گنگ كه به‌دلیل پایه‌ی محكم سنت‌ها و تابو بودن ابراز برخی از این سنت‌ها نخواست نامش را بگوید، از «ختنه‌ی دختران» این شهر به صورت وسیع خبرداد.
وی گفته است: «دختران شهر بندر کنگ در چهل روزگی ختنه‌ می‌‌‌شوند و این امر ‌بنا ‌به پایه‌های فرهنگی و سنتی این شهر، امری كاملاً موجه و منطقی جلوه داده می‌شود و زنانی كه از این کار انتقاد كنند سنت‌‌شکن و سركش خوانده‌ می‌‌شوند.»
به‌گفته‌ی این زن بومی بندر كنگ، برخی از دختران این شهر در سنین ۴ یا ۵ سالگی ختنه می‌‌شوند. این‌‌‌کار با روش‌های كاملاً غیر بهداشتی و غیر علمی و توسط قابله‌های محلی انجام می‌شود. عمل ختنه در بندر كنگ «تیغ سنت و فرهنگ» خوانده می‌شود. بیش‌تر اهالی بندر كنگ، اهل تسنن هستند. گفته می‌‌شود در بندر جاسک نیز این عمل انجام می‌شود.
کودکان متاهل
درحالی‌‌‌که در پیمان‌نامه‌ی حقوق کودک هر فرد زیر ۱۸ سال کودک محسوب‌ می‌شود، در قوانین ایران پایان دوران کودکی بر اساس شرع و بر مبنای نگاه بیولوژیکی محاسبه می‌شود که همان سن بلوغ مذهبی است.
به‌اعتقاد دکترمحمد سیف‌زاده، وکیل دادگستری، «ایران به کنوانسیون حقوق کودک پیوسته است و سن ۱۸ سال تمام به پایین کودک حساب می‌شود، اما متأسفانه بعد از انقلاب با تغییراتی که در قانون مدنی و قانون مجازات ایجاد کردند بدواً سن نه‌سال قمری را برای دختر و ۱۵ سال قمری را برای پسر تعیین کردند. متأسفانه همین اشخاص اگر بخواهند دادخواستی را به دادگستری بدهند‌، دادخواست را از ایشان قبول نمی‌کنند و گفته می‌شود صغیر هستند، اما مسئولیت کیفری پیدا می‌کنند و مجازات می‌شوند. این تناقضات بعد از انقلاب به‌وجودآمد و تا الان هم ادامه‌ دارد.»
به‌عبارتی دیگر می‌توان گفت مطابق قوانین ایران یک دختر نه‌ساله و یک پسر ۱۵ ساله که نمی‌توانند تا سن ۱۸ سالگی گواهینامه‌ی رانندگی دریافت کنند؛ می‌توانند ازدواج کنند و تشکیل خانواده بدهند.رییس مركز آمار‌ ایران، محمد مدد، آخرین آمار ملی از جمعیت ایران را براساس نتایج به‌‌‌‌دست آمده از سرشماری ملی سال ۱۳۸۵، ۷۰ میلیون و ۴۷۲ هزار و ۸۴۶ نفر اعلام کرد که ۳۵ درصد این جمعیت (حدود ۲۶ میلیون نفر) زیر ۱۸ سال هستند.
فرشید یزدانی، پژوهشگر فعال حوزه‌ی کودکان می‌گوید: براساس برآورد‌های غیر رسمی، حدود ۹۰۰ هزار «کودک همسر» در کشور وجود دارد (سنین ۱۰ تا ۱۸) که از این تعداد ۲۵ هزار کودک طلاق گرفته‌اند و از این تعداد ۱۵ هزار کودک نیز ۱۰ تا ۱۴ ساله هستند». به این ترتیب بیش از ۸۰ درصد کودکان متاهل، دختر هستند.
کودکان و آموزش و پرورش
سال گذشته واژه‌های زیر مجموعه‌ی آموزش و پرورش، «دانش‌آموز،معلم و مدرسه» واژه‌های بسیار خبرسازی بودند.
تغییر ساختار آموزشی كشور، طرح خصوصی‌سازی مدارس، واگذاری مدارس به حوزه‌های‌علمیه، اعزام چهارهزار مدرس تربیت سیاسی به مدارس، ترغیب ازدواج دانش‌آموزان دختر، محرم‌سازی فضای آموزشی، طرح اندرونی و بیرونی کردن مدارس، تفكیک كتاب‌های درسی دختران و پسران، كسری‌های مكرر اعتباری، نارضایتی دولت از فضای فرهنگی مدارس، توجه به امر پرورش مطابق با شیوه‌های مرسوم در حوزه‌ی‌علمیه، بالابودن آمار افت تحصیلی، حذف خلیج فارس از نقشه‌‌ی ایران، حذف پادشاهان از كتاب‌های درسی، همگی گوشه‌هایی از مسایل مربوط به ساختار آموزشی در طی سال گذشته بودند.
واگذاری مدارس به حوزه‌های علمیه
عملیات اجرایی واگذاری شماری از مدارس به حوزه‌های‌علمیه آغاز شد تا هیچ جای تردیدی درباره‌ی اجرایی شدن این طرح و سایر طرح‌های مشابه مانند طرح استقرار دائمی روحانیون، تشکیل بسیج دانش‌آموزی در مدارس ابتدایی، اعزام مدرسان تربیت سیاسی به مدارس و... وجود نداشته باشد. ایلنا به‌نقل از دبیر ستاد همکاری‌های حوزه‌های علمیه و آموزش و ‌پرورش با اشاره به تصویب آیین‌نامه‌ی واگذاری مدارس، خبرداد در چندین استان کشور حوزه‌های علمیه‌ مدیریت برخی مدارس را برعهده گرفته‌اند.
این خبر را معاون مشاركت‌های مردمی و زارت آموزش و ‌پرورش اعلام کرد و این‌گونه ادامه داد كه: «طبق قانون مدیریت خدمات کشوری و قانون بودجه سال ۱۳۸۸، آموزش و ‌‌پرورش مجاز به واگذاری مدارس به حوزه‌های علمیه است، بر این اساس درسال جاری ۴ هزار و ۲۰۰ مدرسه از سوی آموزش‌و‌پرورش به حوزه‌‌‌ی‌علمیه‌ی قم واگذارمی‌شود.»
هنوز ۲۴ ساعت از ارائه سند و مدرک از سوی معاون مشارکت‌های مردمی آموزش‌‌و‌‌پرورش برای مشروعیت بخشیدن به این موضوع نمی‌گذشت كه همان مسئول در گفت‌وگو با مهر خبرش را تكذیب کرد با این توضیح كه: «هنوز تعداد این مدارس مشخص نیست و اصلاً در تفاهم‌نامه‌ی همکاری‌های حوزه و آموزش‌‌و‌‌‌‌‌‌‌‌پرورش سخنی از واگذاری ۴ هزار مدرسه نیامده است.»
او ادامه داد: «باتوجه به الزام قانون بودجه‌ی سال ۱۳۸۸ باید حداقل ۴درصد از کل مدارس را که حدود ۴ هزارباب می‌شوند، در صورتی که سازو کارهای لازم فراهم آیند به موسسات، نهادها و اشخاص حقیقی و حقوقی واگذار کنیم.»

ادامه دارد...

این گزارش درسایت رادیوزمانه منتشرشده است.

«پناهجویان» ایرانی درترکیه

2010-06-29T06:07:00.000-07:00

«پناهنده»:
بندهاي شش و هفت اساسنامه كميسارياي عالي ملل متحد در امور پناهندگان(UNHCR) پناهنده رااین‌گونه تعریف می‌کند:
هر شخصي كه به دليل نژاد، مذهب، مليت يا عقيده سياسی خود و به‌دلیل ترس موجه از تعقيب، خارج از كشور اصلي خود و يا اگر بدون تابعيت است خارج از محل عادی سكونت خود به‌سر‌می‌برد و به دليل همين ترس مايل به استفاده از حمايت دولت كشور خودنبوده و يا اگر فاقد تابعيت است بدين‌دلایل نمی تواند به محل سكونت عادی خود بازگردد اطلاق می شود.

كميساريای پناهندگان به عنوان سازمانی بشردوستانه و غيرسياسی، از جانب سازمان ملل وظيفه حمايت از پناهندگان و كمك به آنها در يافتن راه‌حل‌هایی برای وضعيت ناگوارشان را عهده‌‌‌‌دارشده‌است. كميساريا درسطح بين‌‌‌‌‌‌‌‌المللی، معاهدات مربوط به حقوق پناهندگان را ترويج‌کرده و برمطابقت عملكرد دولتها با حقوق بين‌‌‌‌‌‌‌المللی پناهندگان نظارت‌می‌کند.. كاركنان كميساريا حقوق پناهندگان را در ميان تمام افرادی كه در حمايت از آنها دخالت دارند ترويج می‌‌‌‌‌‌دهند، مرزبانان، روزنامه نگاران، سازمانهای غيردولتی، حقوقدانان، قضات و كاركنان ارشد دولتی از جمله اين افراد هستند.
گرچه كنوانسيون‌های بين‌‌المللی وظايف و معيارهايی را درزمينه پذيرش واعطای پناهندگی معين‌کرده‌است، اما در‌واقع كشورهای مختلف ممكن‌است درمقابل معيارهای مشابه و يكسان، راه‌‌‌‌‌های مختلفی را كه هدف‌های سياسی آنان ايجاب‌‌می كند به‌کار‌گیرند.
درچنين شرايطی ممكن است مردمی با شرايط مساوی، با رفتارهای گوناگونی روبروشوند؛ يعنی در يک كشور با استقبال روبروشوند ولی دركشور ديگر مورد بی‌مهری قرارگيرند. درحالی كه تعريف واژه «پناهنده» تقريبا جامع الاطراف است، دولتها تمایل‌دارند معیارها را به‌نفع خود و به‌‌صورت محدود تفسیرکنند. اساساً موافقتنامه‌های بین‌المللی فضا را برای انعطاف‌پذیری دولتها بازمی گذارند تا دامنه تعهداتشان را افزایش یا کاهش دهند،به‌عبارتی می‌توان‌‌‌گفت: مسوولیت تعیین وضعیت پناهندگی یکسره برعهده دولتهاست. دولتها می‌توانند درهرجا که کنوانسیون با منافع ملی‌شان انطباق‌‌ندارد آن را به اجرا درنیاورند. رعایت حقوق دولتها به‌حدی‌است که کنوانسیون 1951 نیز دولتها را مخیرداشته‌است که جز در ماده اول مربوط به تعریف واژه، ماده سوم مربوط به عدم‌تبعیض دراجرای کنوانسیون، ماده چهارم مربوط به آزادی مذهب، بند اول ماده شانزدهم مربوط‌‌به دسترسی به دادگاه‌ها ، ماده سی و سوم مربوط به اخراج پناهندگان و مواد سی و ششم تا چهل و ششم، در کلیه مواردی که مفاد کنوانسیون با امنیت ملی آنها منافات دارد حق خود را محفوظ دارند یا حق شرط قائل شوند.
باتوجه‌به مواردفوق می‌توان‌گفت قوانین نوشته‌‌شده و بعضا نوشته‌‌‌‌ نشده‌ی مربوط به پناهندگان درکشورهای مختلف متفاوت و گاهی متضاد نیزمی‌باشد.
ترکیه
ترکیه درجنوب شرقی اروپا و شمال‌‌غربی آسیا واقع‌شده‌است. این کشور دارای دو همسایه اروپائی و شش همسایه آسیایی است و باایران حدود 454 کیلومتر مرز مشترک دارد ( مرز زمینی بازرگان ).پایتخت جمهوری ترکیه شهر آنکارا و از دیگر شهرهای مهم آن می‌توان استانبول، ازمیر، آدانا، بورسا، ارضروم، قونیه، آنتالیا، وان و آغری را نام‌برد..استانبول شهرمهم تاریخی، فرهنگی و اقتصادی ترکیه است که بخش مهم آن در قسمت اروپائی قرارگرفته و یکی از پرجاذبه‌ترین شهرهای توریستی ترکیه به‌‌‌‌‌شمار‌می‌آید.‌ جمهوری ترکیه حدودا 72 میلیون نفر جمعیت داشته و حداکثر آنان شهر نشین می باشند.
«پناهنده» و«پناهجو»
پس از تصویب کنوانسیون 1951، ترکیه محدودیت جغرافیایی را انتخاب نموده‌است. این حق برای اجرای امور پناهندگی به کشورهای مورد قرارداد داده‌شده‌است. بنابراین فقط اتباع بیگانه‌‌‌ای که از کشورهای اروپایی به ترکیه آمده و تفاضای پناهندگی نمایند می توانند مطابق کنوانسیون 1951 به عنوان پناهنده شناخته‌شده، اقامت دائم در ترکیه داشته‌باشند.
اتباع بیگانه‌ای که ازکشورهای غیراروپایی به ترکیه آمده‌‌‌اند تحت حمایت بین‌المللی قرار گرفته، به عنوان«پناهجو»دارای اقامت موقت در ترکیه می‌باشند. افرادی که به‌عنوان «پناهجو» از طرف دولت ترکیه شناخته‌شده‌اند و تحت حمایت می باشند، براساس قانون کمیساریای‌عالی پناهندگان سازمان ملل متحد به عنوان«پناهنده»شناخته‌‌‌‌می‌‌شوند واز طرف این سازمان در کشور دیگر اسکان داده خواهندشد.
«پناهجویان» ایرانی

به‌گزارش نهادهمبستگی با پناهندگان ایرانی مستقر در نیویورک (Iranian Refugees Alliance) طبق آخرین آمار موجود، در سال 2009 نزدیک به دوهزار ایرانی جدید 1218) پرونده) در دفاتر کُمیساریای عالی پناهندگان سازمان ملل متحد در ترکیه ثبت نام نمودند که 63 درصد مربوط به ماههای پس از انتخابات خرداد 1388 ریاست‌جمهوری و سرکوب فزایندۀ مخالفین بوده‌است.

در نیمه دوم سال 2009، با احتساب ورودی های سالهای قبل، مجموعاً 4104 ایرانی تحت مسئولیت کُمیساریای عالی در ترکیه قرارداشتند، که از این تعداد درخواستِ پناهندگی 1876 نفر پذیرفته و تعداد 2228 منتظر جواب بودند. در طی این سال تعداد 1575 پناهنده ایرانی توسط کمیساریای عالی در کشورهای سوم اسکان داده شده اند.
پناه‌‌جویان ایرانی پس از انتخابات ریاست جمهوری‌ایران درسال2009 غالبا دریکی ازگروه‌های زیرجای‌می‌گیرند:
کسانی که بدون داشتن هیچ‌گونه سابقه‌ی فعالیت سیاسی و فقط به دلیل شرکت در تظاهرات‌های مردمی اخیر بازداشت و یا تحت تعقیب قرار‌گرفته‌اند،فعالان سیاسی، دانشجویی، حقوق بشری(زنان،کودکان،اقلیت‌های قومی ومذهبی،همجنسگرایان)و فعالان حقوق کارگر،قطعا عده‌ای نیز هستند که علیرغم درخطرنبودن و صرفا به علت مساعد دیدن شرایط ،تحت یکی از این عناوین از کشورخارج شده‌اند.
مشکلات عمده‌ی پناهجویان ایرانی در ترکیه:
1-مشکلات و تاخیر طولانی روند پناهنده گزینی کُمیساریای عالی
الف-تاخیرطولانی درروند پناهنده‌گزینی
کمیساریا این مشکل بزرگ را مربوط به افزایش هفتاد درصدی متقاضیان پناهندگی در سالهای 2007 (7٫640 متقاضی جدید) و 2008 (12٫980 متقاضی جدید) و عدم افزایش بودجه و امکانات این سازمان می‌داند..به گزارش نهاد همبستگی با پناهندگان ایرانی،، دفترچه اطلاعاتی که دراختیار متقاضیان گذاشته‌‌‌‌‌می‌شود، می گوید: «به‌دلیل زیادبودن مراجعات، تاریخ این مصاحبه [اصلی] ممکن است بطور متوسط تا ده ماه طول بکشد.» در مورد کل مدتی که متقاضی باید در ترکیه بماند تا در کشور سومی اسکان داده‌شود دفترچه می‌گوید:« سلسله مراتب کار شما اعم از مصاحبه و گرفتن نتیجه آن، و در صورت شناخته شدن بعنوان پناهنده، مراحل جایگزینی شما ممکن است تا سه سال طول بکشد.»با این وجود، از اواخر 2009 بنظر می رسد که تاریخ مصاحبه ها به کمتر از شش ماه تقلیل داده شده‌اند.
بیان این‌نکته دارای اهمیت است که نه من و نه تعدادی از پناهجویانی که دیده‌ام نه تنها چنین دفترچه ای را دریافت نکرده‌‌‌‌‌ایم بلکه حتی عدم آگاهی از نکات قانونی کوچکتری که نیازبه توضیحی کوتاه اما ضروری از جانب کارکنان این کمیساریا داشت؛موجب تاخیر بیشتر در روند قانونی رسیدگی به وضعیت‌‌مان شد.
در ادامه‌ی گزارش آمده‌است: کمیساریای عالی در مواردی که شرایط متقاضی را «آسیب پذیرتر از دیگران»(مثل قربانیان شکنجه و تجاوز) تشخیص داده توانسته‌‌‌‌‌‌‌است باسرعت بیشتری کارکند و پناهنده را درکمتر از شش ماه از ترکیه خارج کند.
پرسش اساسی که دراینجا پیش می‌آید این است که ملاک تعیین آسیب‌پذیر‌تر بودن یک پناهجو چیست؟آیا فقط پناهجویانی که مورد شکنجه و تجاوز قرارگرفته‌اند در این مجموعه قرارمی‌گیرند.داشتن فرزندبدون داشتن شغل و حمایت مالی و یا فردی که دارای بیماری خاصی است که نیاز شدید به ادامه‌ی درمان دارد و هیچگونه شرایطی اعم از دسترسی به پزشک متخصص،دارو،حمایت مالی وآرامش ندارد آیا کمتر از فردی که مورد شکنجه واقع شده آسیب‌پذیر است؟ملاک این انتخاب چیست؟
ب-نحوه‌ی برخورد با پناهجو درطی پروسه‌ی اداری
پناهجویان ایرانی اغلب با این پیش ذهنی که با یک سازمان ملزم به حقوق بشر و تابع اصول حاکم بر جوامع دموکراتیک سروکار دارند سراغ کمیساریای‌عالی می روند. ولی اکثراً پس از تجربه این سیستم، چه آنها که جواب مثبت می گیرند و چه منفی، روال کار و استانداردهای این سازمان را دور از انتظار، ناعادلانه و تحقیرآمیز توصیف‌می‌کنند.
روش برخورد کارمندان با پناهجویان در کمیساریای‌‌عالی ترکیه بسیار زننده می باشد وجلسه ی مصاحبه اصلی پناهجودر بهترین حالت مانند بازجویی‌های محترمانه وزارت اطلاعات ایران می باشد.تاکید بیش از حد برذکرتاریخ دقیق وقوع حوادثی که که جزء دلایل خروج اجباری پناهجو می‌باشند،این احساس را در وی ایجاد می‌‌کند که گویی در وهله ی اول متهمی در نظر گرفته می شود که می بایست تمام تلاش خود را صرف اثبات حقانیت گفته‌‌های خویش کند ودر غیراین صورت مجرم شناخته می‌شود ومستوجب عقوبتی سنگین .
تکرار یک سوال به چند شکل مختلف ازجمله مواردی‌ست که احساس و نظر مثبتی نسبت به کسی که مقابل شما نشسته است و وانمود می کند ،وکیل شماست نداشته باشید و بیشتر به چشم فردی به او نگاه کنید که به هر شکل ممکن می خواهد به شما اثبات کند که زرنگ‌تر از شماست و بالاخره مچ شما را خواهد گرفت.در چنین شرایطی حتی اگر روانشناس زبده ای نیز باشید از تصور اینکه قراراست سرنوشت شما در پی این بازجویی اهانت آمیز رقم بخورد، چنانچه توان‌‌‌‌‌مهار اضطراب و تنش طبیعی خودرا نیزداشته‌باشید ،مهار خشم‌تان بسیار دشوارخواهدبود چرا که در شرایط سختی که درآن‌قراردارید انتظار همدردی از سوی وکیل خود را دارید نه انتظارتو‌هین آشکار به شعورتان.
نکته‌ی مهم دیگر مدت زمان انجام مصاحبه‌است .مصاحبه‌ی اصلی شما چند ساعت متوالی به طول خواهدانجامید ودر طول این 4 الی 5 ساعت می توانید چند استراحت کوتاه داشته باشید.چنانچه همراه همسر یا هر شخص دیگری باشید که علت خروجتان به هم مربوط شود جهت روبرو نشدن شما با همراهتان،درهنگام استراحت کوتاه، شما را قرنطینه می کنند و مانند یک فرد مظنون با شما برخورد خواهد شد که اساس را بر دروغگوییتان بنا نهاده‌اندوحتی برای رفتن به توالت و یا نوشیدن آب نیز زیر ذره‌بین نگاههای کارکنان(بخوانید بازجویان) هستید.
پس از پایان مصاحبه اصلی و ارائه مدارک از سوی شما ،باید منتظربمانید تا باشما تماس گرفته شود.چنانچه به درخواست شما پاسخ مثبت داده شود وارد مرحله‌ی بعدی که تعیین کشور و مصاحبه سفارت آن کشور با شماست ،خواهید شد و چنانچه در مصاحبه پذیرفته نشده باشید مشمول قانون زیرخواهیدشد:
در صورتی که نتیجه پرونده شما منفی باشد، شما می توانید به رای صادره اعتراض کرده، مدارک دیگری را که برای اعتراض شما مفید باشند ارائه دهید.
در صورتی که نتیجه پرونده شما منفی باشد به شما اطلاع داده خواهدشد که ظرف چه مدتی می توانید اعتراض خود را ارائه دهید.
در صورت رد نهایی تقاضای شما، پرونده شما در چهارچوب قوانین عمومی اتباع بیگانه ارزیابی خواهدشد. در صورتی که مشخص‌‌‌شود که بازگشت شما به کشورتان خطری در پی دارد، به شما اجازه اقامت تحت عنوان حمایت فرعی (کمکی) داده خواهد شد.
به علاوه، در صورتی که تقاضای اقامت بشردوستانه نمائید، تقاضای شما مورد ارزیابی قرارخواهدگرفت. در صورتی که تمام راه‌‌حل‌‌های قانونی با نتیجه منفی به پایان برسد، اشخاص رد شده می‌بایست ظرف 15 روز کشور ترکیه را ترک کنند. در صورتی که خودتان ویزا بگیرید، امکان دارد اجازه خروج از کشور ترکیه به شما داده شود.
در صورت ردنهایی تقاضای پناهندگی، مطابق با قانون اساسی جمهوری ترکیه شما می‌توانید به دادگاه اداری مراجعه کنید. در طول این مدت به شما اجازه اقامت در ترکیه داده می شود.
حقوق قانونی«پناهجویان» درترکیه
طبق قوانین کشور ترکیه حقوقی که پناه‌جویان می‌‌توانند درطول اقامت خود در ترکیه ازآن بهره‌مند شوند به شرح زیر می‌باشد:
1- برای درمان پزشکی به بخش اتباع بیگانه مراجعه کنید تا شما را به سازمان مربوطه ارجاع نمایند. مصارف پزشکی شما را دولت ترکیه می‌‌پردازد.
2- شما می توانید تقاضای کمک برای مواد غذایی، سوخت، پول نقد و لباس از مراکزی مانند شهرداری، هلال احمر ترکیه، بنیاد امداد و همبستگی و همچنین سازمانهای خصوصی شهری که در آن اقامت دارید بنمائید.
3- طبق ماده 222«قانون آموزش»، تحصیل برای کودکان در سطح ابتدائی اجباری می‌باشد.. بنابراین شما باید فرزندان بین سنین 6-14 را در مدارس ثبت نام نمائید. در صورت تمایل می‌توانید از تحصیل در دوره متوسطه و بالاتر بهره مندشوید.
4- طبق قانون اجازه کار برای اتباع بیگانه، قانون شماره 4817، اتباع بیگانه که دارای 6 ماه اقامت هستند می توانند برای دریافت اجازه‌کار به وزارت کارمراجعه کنند. شما درصورتی می‌توانید در ترکیه کارکنید که وزارت کار به شما اجازه کاربدهد.
5- در صورت پذیرفته شدن به عنوان پناهنده و پس از انجام مصاحبه مالی با مامور کمیساریای عالی پناهندگان سازمان ملل متحد، شما می‌‌‌توانید ‌ از کمیساریای‌عالی پناهندگان سازمان ملل متحد درخواست کمک اجتماعی کنید.
6- در صورت مواجه شدن با هرمشکلی و یا داشتن احتیاج به اطلاعات بیشتر در موردموارد فوق، می‌توانید از مامورین بخش اتباع بیگانه درخواست کمک کنید.
اما آنچه پناهجویان پس ازورود به خاک ترکیه با آن مواجه می‌شوند،چندان شباهتی به موارد ذکرشده دربالا ندارد.
2-مشکلات اقتصادی و اجتماعی پناهجویان
پناهجو هیچ‌گونه کمک و یا امکاناتی از دولت ترکیه دریافت نمی‌کند و تمام هزینه‌های اقامت در این‌کشورکه گاه سالها به‌طول می‌انجامد بر دوش خود پناهجو می‌باشد.
پس از پایان پیش مصاحبه،فردی که با شما مصاحبه کرده‌است اسامی چند شهر را می‌گوید تا شما یکی ازآنها را انتخاب کنید و پس ازآن به امان خدا رهامی‌شوید.کرایه خانه و به ویژه هزینه‌ی سوخت در ترکیه بسیار سنگین است.از طرفی در این شهرهای کوچک برای سکنه‌ی خودشان کار نیست چه رسد به پناهجو.و چنانچه پناهجویی بتواند شغلی همچون حمالی و ظرفشویی و...پیدا کند یک سوم حقوق یک شهروند ترک را دریافت نمی‌کند.
اجاره کردن خانه نیز کارآسانی نیست.به هردلیل ساکنان این شهرها غالبا حاضر نیستند به پناهجو اعتماد کنند و چنانچه روزنامه نگارویا خبرنگار باشید و نیاز به تلفن و اینترنت داشته باشید کمتر صاحبخانه ای حاضر می‌شود این‌لطف را درحق شما بکند مگراین‌که به هرطریق مورد تایید یک شهروند ترک قرار بگیرید.
هزینه دارو و درمان نیز بسیار سنگین است و با توجه به متغیر بودن و سردی هوا خانواده هایی که دارای کودک هستند با مشکلات بیشتری روبرو هستند.از طرفی فاصله شهرهای محل سکونت پناهجویان ازپایتخت و شهرهای بزرگ زیاد است ورفت وآمد به این شهرها هزینه ‌ی سنگینی را یه فرد تحمیل می‌کند،لذا مثلا فردی که ممکن است هر زمانی نیاز به کمک پزشک متخصص داشته باشد و می‌داند این امکان برایش وجود ندارد، با توجه به عدم آشنایی با زبان،نبود پزشک متخصص که قادر به کمک به فرد باشد و هزینه‌ی بسیار سنگین ویزیت ودرمان مدام درگیر استرس است.
اگرچه کمیساریا روزهایی را برای مشاوره مالی برای پناهجویان تعیین کرده‌‌است اما دست‌یابی به این کمک آنقدر دشواراست که ترجیح می‌دهید قیدآن را بزنید.
مواردی که ذکرشد گوشه‌ای ازمشکلاتی است که من خود به عنوان یک پناهجو یا باآن درگیربوده و یا شاهدآن بوده ام.ممکن است عده‌ای که به هردلیلی قصد مهاجرت از کشورشان را دارند در مواقعی که بحران سیاسی در کشورشان ایجاد می‌شود فرصت را برای خروج ازکشور مناسب دیده و بعضا دلایلی را که درکمیساریای عالی ارائه می‌دهند،دلایل واقعی خروجشان نبوده و صرفا جهت دریافت پاسخ مثبت و یا تسریع کارشان این دلایل را ارائه می‌دهند اما این امر ازنگاه من دلیل موجهی برای این امر نیست که مسئولان در کمیساریا اصل را برعدم صداقت فردبگذارند و از او بخواهند خلاف این امررا اثبات کند،چرا که علی‌رغم واقعی نبودن دلایل عده‌ای برای خروج از کشور، عقلانی‌ست که فرض رابراین گذاشت که کسی که درکشورش زندگی راحت و مناسبی داشته باشد هرگز کشورش را به امید آینده‌ای مبهم ترک نخواهد کرد و بر این اعتقادم که چنانچه نگرش مسئولان امور پناهنده‌گزینی به پناهجویان باانعطاف بیشتری همراه باشد،وسعی در درک وضعیت پناهجو داشته‌باشند سرعت و دقت رسیدگی به پرونده‌های پناهجویان افزایش خواهد یافت.

این گزارش ابتدا در سایت انتخابات آزاد منتشر شد.

گفتگو با رویا برومند پیرامون گزارش جفری رابرتسن از کشتار سال ۶۷

2010-06-17T03:39:00.000-07:00

حمید رضا عسگری نژاد: دهه ۶۰ تاریک ترین نقطه جمهوری اسلامی است. در این دهه بالغ بر ۱۲ هزار نفر اعدام شدند که از این تعداد بالغ بر ۴ هزار نفر فقط در تابستان ۶۷ اعدام شدند. چند وقت پیش "جفری رابرتسن" قاضی مشهور بین المللی و متخصص جنایت علیه بشریت با انتشار مقاله ای در روزنامه گاردین چاپ لندن از گزارشی سخن گفت که طی آن بنیاد حقوق بشری "عبدالرحمن برومند" به بررسی اتفاقات تابستان ۶۷ پرداخته است. با این که نام های زیادی در این گزارش به عنوان مقصران یا مطلعان عنوان شده است اما رابرتسن در مقاله خود فقط به نام‌های آقایان خمینی، خامنه ای و موسوی اشاره کرده است.طرفداران متعصب جنبش سبز از این گزارش خشمگین شده و عنوان می کنند که در شرایط فعلی و در آستانه یکسالگی جنبش سبز انتشار چنین گزارشی اهداف سیاسی به دنبال خود دارد. به همین دلیل پای صحبت های رویا برومندیکی از بنیادگذاران بنیاد عبدالرحمن برومند نشستیم تا از زبان خود او بشنویم که چه شد به فکر بررسیکشتار سال شصت و هفت افتادند و با انتشار این گزارش چه هدفی را دنبال می کنند.

متن ذیل حاصل گفتگویی است که به این سوالات پاسخ داده شده است.

چرا دهه شصت را برای بررسی انتخاب کردید؟
ما کارمان را حدود ده سال پیش آغاز کردیم ما از اولین اعدام های بعد از انقلاب یعنی از سال ۵۷که متاسفانه تعدادشان هم کم نیست شروع کرده ایم. دغدغه ما آئین دادرسی و احترام به آن واجرای استانداردهای حقوق بشر است. برای این که از اولین دادگاه های انقلاب ایران یعنی در دادگاه انقلاب حقوق بشر نقض شد و آئین دادرسی درستی وجود نداشت و متهمین حق دفاع از خودشان را نداشتند و وکیل نداشتند.
اما در این ده سال کار حقوق بشری خود هیچ دهه ی خاصی را انتخاب نکردیم. متاسفانه به قدری خشونت در دهه شصت زیاد است که ما هنوز هم ابعاد درست آن را نمی‌دانیم . مثلا در مورد سال ۶۰ هنوز خیلی از اطلاعات هست که مستند نکرده‌ایم . کار ما مستند سازی اعدام ها یا اعدام های فرا قضایی به وسیله خشونت دولت است.
دلیل انتخاب آقای جفری رابرتسن در بررسی این گزارش چه بوده و مشخصا ایشان چه وظیفه ای را در تهیه این گزارش داشتند؟
جفری رابرتسن یک قاضی معتبر است که تخصص او جنایت علیه بشریت است و در این زمینه کتاب بسیار خوبی هم نوشته است. ایشان کسی است که به راحتی نمی توان نظر او را رد کرد. در مورد مساله جنایت ، متخصصین مختلفی وجود دارند که نظرات مختلفی را ارائه می دهند. ما می خواستیم یک نفر بی طرفانه قضاوت کند. ما نمی خواستیم کسی را استخدام کنیم که نظر ما را بیان کند. ما یک حقوقدان مستقل می خواستیم که مدارک را در اختیارش قرار دهیم تا او نظر خودش را ارائه کند. این در هر حال یک ریسک هم هست. با این حال فکر کردیم این گزارش از طرف کسی که طرفدار هیچکس نیست ارائه شود و با این امر رد کردن نتایج آن مشکل تر می شود. البته طبیعی است که این گزارش گرفتاری هایی هم خواهد داشت مبنی بر این که کسانی هستند که دوست دارند نظر آنها ارائه شود اما باید گفت یک حقوقدان مستقل این کار را نمی کند و نظر خودش را ارائه می دهد. حقوقدان مستقل مدارکی را می پذیرد که قبولشان دارد و مستند هستند و شهادت هایی را قبول می کند که مدرکی برای آنها وجود دارد. بنابراین ما فکر کردیم استقلال این آدم نقطه قوت این گزارش خواهد بود.یک دلیل دیگر این که طرز نوشتار آقای رابرتسن خیلی روان است. گزارش های حقوقی را که معمولا ۱۵۰ تا ۲۰۰ صفحه هستند فقط وکلا حوصله خواندنش را دارند. ما دلمان می خواست حداکثر افراد ممکن ، این گزارش را بخوانند، برای همین آقای رابرتسن انتخاب شد. در هر صورت ایشان به خاطر این که یک قاضی بین المللی است و گاهی به عنوان قاضی جرایم داخلی سازمان ملل هم انتخاب می شود از احترام خاصی در جامعه حقوق بشر برخوردار است.
در مورد روان نوشتن صحبت کردید، می خواستم بدانم اصلا چرا این گزارش را خواستید به زبان انگلیسی ارائه دهید، در حالی که این گزارش مربوط به ایران است؟
ما فکر می کنیم جامعه بین المللی در مقابل یک جنایت قصور کرده و باید آنها این گزارش را بخوانند تا به آن ها یادآوری شود که عکس العملی در مقابل یک فاجعه نشان ندادند. این عکس العمل نشان ندادن باعث فجایع دیگر می شود و شده است. بنابراین اولین هدف ما جامعه بین‌المللی بود و البته این گزارش به فارسی ترجمه خواهد شد برای این که به نظر می‌آید خیلی از هموطنان ما نمی دانند دقیقا چه اتفاقی افتاده است. در دهه شصت و به خصوص در این رابطه اطلاعات و ضد اطلاعات زیاد هست. بنابراین فکر می کنم ما به عنوان جامعه ای که تمایل به گذار به دمکراسی داریم نمی توانیم از حقایق و از گذشته بگذریم. ما اگر بخواهیم در شرایط آرام و صلح آمیز، گذار به دمکراسی داشته باشیم نمی توانیم وجود هزارها و هزارها خانواده ای که عزیزشان را از دست داده اند را نفی کنیم زیرا نفی این موضوع تنش های آینده را به همراه خواهد داشت.
شاید این مساله عنوان شود که قبل از انتشار این گزارش می توانستید اقدامات دیگری را انجام دهید و بعد به صورت علنی آن را منتشر می کردید، اما چه شد که تصمیم به انتشار آن گرفتید؟
ما همیشه هر چه داریم منتشر می کنیم. ما سفارت خانه یا وزارت خانه نیستیم که گزارش‌هایی داشته باشیم که باید فقط به جاهای خاصی ارسال شوند. جامعه بین‌المللی ، دول خارجی، سازمان ملل و یا تمام سازمان های حقوق بشری مثل تمامی جاهایی که قدرت و نفوذ دارند تحت تاثیر افکار عمومی هستند و بنابراین هدف ما همیشه افکار عمومی است. شما اگر گزارشی را زیرزمینی و یا در خفا به جایی ارسال کنید فقط تشویق می کنید که آن گزارش به کتابخانه برود اگر داخل سطل آشغال نرود. ولی وقتی در موردش صحبت می شود لااقل مجبورند بودنش را قبول کنند و در موردش نظر دهند یا قبول کنند که چنین مشکلی هست.
بنیاد برومند را فعالان حقوق بشری، فعالان سیاسی و فعالان اجتماعی، بنیادی حقوق بشری می شناسند. انتشار این گزارش در آستانه یکسالگی جنبش مردم ایران که به جنبش سبز موسوم شد بعضی ها را به این موضع کشانده که بنیاد برومند با انتشار این گزارش یک هدف سیاسی را دنبال می کند. آیا شما هدف سیاسی دنبال می کنید؟
در ماه ژانویه ۲۰۰۹ که در گورستان خاوران بولدزر گذاشتند تا در آنجا پارک درست کنند و فکر می‌کنم در یک قسمتی هم این کار را کردند به فکر تهیه این گزارش افتادیم. ما نگران شدیم برای این که کار ما مستند سازی است. در طول این سال ها ما با خیلی از خانواده های قربانیان صحبت کردیم و متوجه اهمیت کشتار ۶۷ بودیم. اتفاقات آن دوره برای جامعه ای که اجازه داده چنین اتفاقاتی رخ دهد ناراحت‌کننده و خجالت آور است به هر حال خانواده های بسیاری نابودشدند، کسانی که زنده ماندند و از آن کشتار جان سالم به در بردند هم بحران زده هستند و ما نمی توانیم به عنوان یک جامعه مدنی این اتفاقات را نادیده بگیریم . فکر کردیم این گورستان آخرین چیزی است که برای خانواده ها مانده است. اگر دولت ایران ببیند که هر وقت دلش خواست می تواند برود خاوران یا جاهای دیگر را از بین ببرد این یعنی این که دیگر هیچ اثری از این قربانیان باقی نخواهد ماند. بنابراین ما فکر کردیم وظیفه ماست که این گزارش را تهیه کنیم. الان هم خانواده های بچه هایی که از جنبش سبز بودند و سال گذشته از بین رفتند همیشه مشکل عزاداری دارند. بعضی ها بدون این که خودشان بدانند به خاک سپرده شده اند و این همیشه برای خانواده ها یک دغدغه هست که حداقل بدانند بچه هایشان کجا هستند. بنابراین همه می دانند که ما نباید اجازه دهیم بقایای این قربانیان از بین برود.
با توجه به تاریخ شروع تهیه این گزارش پس این گزارش یک سال و نیم طول کشید که آماده شود؟
خیلی طول کشید؛ چون آقای رابرتسن فارسی نمی خوانند و و همکار ایشان خانم جنیفر رابرتسن هم که با ایشان همکاری می کردند او هم فارسی نمی خواند بنابراین ما مجبور بودیم خیلی از تحقیقات را خودمان انجام دهیم و برای آنها ترجمه کنیم و ترجمه هم خیلی طول می‌کشد. یکی دو نفر از بازماندگان که زنده مانده بودند به ما خیلی کمک کردند، باید کسانی را که شاهد عینی بودند پیدا می کردیم و خب این هم خودش زمان برد. درست هست که این ها در خارج از کشور هستند اما در اروپا و جاهای مختلف دنیا پخش هستند و طول کشید که ما بتونیم برویم و با این افراد مصاحبه کنیم و ترجمه کنیم تا به دست وکیل برسد. به غیر از این ها روزنامه های دهه ۶۰و نطق های مسئولان آن دهه را ترجمه کردیم بنابراین همه ی این ها خیلی زمان برد. اگر این گزارش چاپ شد برای این بود که پس از این زمان طولانی این گزارش آماده شده بود و ما مسئولیت داشتیم در برابر کسانی که به ما کمک کرده بودند این گزارش را آماده کنیم. دوباره تاکید می‌کنم که این کار اصلا کار سیاسی نیست و نقش ما نقش سیاسی نیست. طبیعت گزارش های حقوق بشری این است که وقتی حاضر می شوند، منتشر می شوند. این گزارش هم خیلی زمان برد تا آماده شود. به غیر از این بنیاد از یک سری بنیادهای دیگر کمک مالی می‌گیریدو در قبال آن برنامه سالیانه ارائه می دهد . ما نمی توانستیم به آن ها بگوئیم که نه معذرت می خواهیم الان موقعیت خوبی در ایران نیست. در ایران هیچ وقت زمان خوبی نیست ممکن بود اگر ما شش ماه پیش این گزارش را چاپ می کردیم به جریانی لطمه بزند ممکن بود اگر سه ماه دیگر منتشر می شد لطمه بزند. این نقش، نقش ما نیست که کار سیاسی بکنیم. کار سیاسی برای احزاب و دول است و دیپلمات ها. ما کار حقوق بشر می کنیم و نشر حقیقت. شما نمی توانید هرگز از حقیقت فرار بکنید اگر حقیقتی به یک حرکت سیاسی ضرر می زند این مشکل، مشکل آن حرکت سیاسی است که آن حقیقت را نفی می کند و نمی‌تواند ببیند. هر حرکت سیاسی موفقی باید با حقایق روبرو شود. اگر این حقیقت باعث ضرر می‌شود که من فکر نمی کنم مشکل، مشکل حقیقت نیست.
گورستان خاوران که کشته شدگان سال شصت و هفت در آن آرمیده اند
اگر می خواهیم به این نتیجه برسیم که این گزارش یک گزارش حقوق بشری بوده نه گزارش سیاسی باید به لابلای این گزارش مراجعه کنیم؛برای این که در دهه ۶۰ گروه های مختلفی اعدام شدند از مجاهدین گرفته تا گروه های چپ و یا طرفداران محمد رضا شاه آیا شما گروه خاصی را مورد بررسی قرار دادید؟
ما در این گزارش اصلا به کلیت دهه ۶۰نگاه نمی کنیم. فقط بررسی کشتار تابستان سال ۶۷ است و هر کسی که در آن کشتار کشته شده جزو تحقیقات ما هست و ما انتخاب خاصی نمی کنیم. این گزارش، گزارش یک واقعه است و دلایلی که باعث این واقعه شده چون به هر حال همه اتفاقات و افکار و یکسری اشخاص هستند که دست به دست هم می دهند تا چنین فاجعه ای را ایجاد کنند و بنابراین ما کس خاصی را انتخاب نکردیم. یک دلیلی هم که مهم بوده این حقایق منتشر شوند این است که در این چند روزه من دیدم فقط به یک مقاله آقای رابرتسن اشاره می شود یعنی در حقیقت بحث و جدل در مورد یک مقاله هست و نه خود گزارش. آن مقاله تصمیم خود آقای رابرتسن بوده که انتخاب کند چگونه بنویسد در خود گزارش اشخاص مختلفی هستند با مسئولیتهای مختلف. و خیلی از مسئولانی که از آن ها نام برده شده از قوه قضائیه هستند و الان مقامات مختلفی دارند یکی از زندانبانان آن زمان آقای ناصریان هست که ایشان الان قاضی مقیسه هستند و معترضان پس از انتخابات را تنبیه می کنند یا دانشجویانی که به خاطر افکارشان یا نوشته هایشان یا سازمان هایشان گرفتار عدالت جمهوری اسلامی می شوند. باید گفت این افراد نه تنها تنبیه نشده اند بلکه تشویق شده اند تا بی عدالتی را ادامه بدهند. آقای رابرتسن از آقای خامنه ای نام برده، از آقای موسوی نام برده که آن موقع نخست وزیر بودند و مسئولیت وزارت اطلاعات با ایشان بوده . افراد در زندان ها تنها با چند سوال زندگی برای همیشه از آنان سلب شدآقای خامنه ای که آن موقع رئیس جمهور بودند در دیداری با دانشجویان می گویند که این مسئولیت ایشان نیست و قوه قضائیه به این کارها رسیدگی می کند، حالا آقای خامنه‌ای رئیس قوه قضائیه را انتخاب می کنند و هنوز دادگاه های ناعادلانه در قوه قضائیه برپا می شود و از متهمین بدون وکیل بازجویی می شود. به هر حال رهبر جمهوری اسلامی قدرت زیادی دارد و نظر ایشان همانطور که در انتخابات هم دیدیم بر نظر مردم اولویت دارد بنابراین ایشان خیلی راحت می توانند قوه قضائیه را به راه راست برگردانند، قوانین ایران را به گونه ای اصلاح کنند که به آئین دادرسی احترام گذاشته شود. اگر ایشان می گویند آن موقع کاره ای نبودند الان ایشان دیگر نمی توانند این حرف را بگویند چرا که ما می بینیم دادگاه های فرمایشی همچنان هستند، اعترافات تلویزیونی هستند، شکنجه های شدید هستند و مردمی که به خاطر عقایدشان کشته می شوند همچنان هستند. بنابراین فکر می کنم همیشه موقع خوبی است برای این که حقیقتی مانند کشتار سال ۶۷ منتشر شود. به هر حال مسئولینی که کمک کردند برای سرپوش گذاشتن به این حقیقت، یا توجیه این حقیقت بالاخره یک روزی باید با این حقیقت روبرو شوند. اگر ما این کار را انجام ندهیم این اتفاقات و این فجایع هر بار اتفاق می افتد و هیچ وقت هیچ کس مسئولیتی نخواهد پذیرفت.
در این گزارش از آقایان خمینی، خامنه ای و موسوی نام برده شده است. آقای خمینی که دیگر نیستند، آقای خامنه ای هم که از طرف همه گروه های مخالف طرد می شوند در این میان می ماند آقای موسوی. پس از انتشار این گزارش شما برخی‌ها معتقدند با نام بردن موسوی به جنبش سبز ضربه وارد شد و بنیاد برومند می توانست مصلحت گرایی کرده و این گزارش را چند وقت دیگر منتشر می کرد که حداقل در آستانه سالگرد جنبش سبز هم نباشد، برای این انتقادهایی که از شما می‌شود شود چه توضیحی دارید؟
این بحث، بحث یک مقاله ای است که آقای رابرتسن نوشته اند. چند تا نکته را باید اینجا روشن کنیم. نکته اول این که در این گزارش خارج از آن مقاله ای که آقای رابرتسن در گاردین نوشته اند از تمامی کسانی که در آن دادگاه ها شرکت داشته اند، اسم برده شده لااقل تا آنجایی که ما می دانیم. از آقای حسینعلی نیری تا آقای اشراقی، رئیسی، پور محمدی، شوشتری، محمد گیلانی، موسوی اردیبلی، ناصریان که آن موقع از زندانبانان فعال در این کشتار بوده و الان فکر کنم با نام قاضی مقیسه، قاضی شعبه ۲۶ دادگاه انقلاب هستند. از آقای خامنه ای، زمانی، رفسنجانی و پاراگراف کوچکی هم در مورد آقای موسوی در خود گزارش هست. بعد این که ما تنها از آقای موسوی نام نبرده ایم از تمام مسئولانی که شناخته شده هستند و در این کشتار شرکت داشتند یا به یک نحوی توجیه کردند یا سرپوش گذاشتند از آن ها هم نام برده شده است. هدف این است که آن قسمتی از حقیقت که روشن نیست، روشن شود. البته باید از خود آقای رابرتسن پرسید که چرا ایشان اصرار بر نام آقای موسوی دارند اما شاید دلیلش این باشد که آقای موسوی الان ۲۰ سال است هیچ مسئولیتی نداشته اند و دیگر در دولت نبوده اند و آقای رابرتسن از این که در این ۲۲ سال که از این کشتار گذشته یک نفر از مسئولین حتی کوچکترین سخنی در مورد این کشتارو چگونگی اخذ آن نگفته باعث تعجب آقای رابرتسن به عنوان قاضی شده است که چگونه است که یک نفر آنقدر وجدان نداشته که بیاید و در مورد این مساله صحبت کند و بگوید که چه اتفاقی رخ داده است. در حقیقت ما می دانیم که فتوایی بوده و کشتاری در زندان انجام شده ولی به هر حال بین این فتوا و این کشتار یک رهبری وجود داشته است. از جزئیات این کشتار هم به جز خاطرات جزئی که از آقای منتظری وجود دارد چیز دیگری در دست نداریم. شاید دلیل این که آقای رابرتسن بر اسم آقای موسوی تاکید می کنند این باشد که می دانند آقای خامنه ای الان سرکار هستند و مسئولیتی دارند پس حرفی را که به ضرر خودشان باشد عنوان نمی کنند اما آقای موسوی که مسئولیتی ندارند. مساله بعد هم این که اگر جنبش سبز وابسته به یک نفر است و یک گزارش می تواند کمی چهره آن فرد را منفی کند پس به نظر می رسد جنبش سبز یک گرفتاری دارد. من فکر نمی کنم جنبش سبز فقط در شخص آقای موسوی خلاصه شده باشد و اتفاقا جنبش سبز با آگاهی از این مساله که چه اتفاقی در زمان آقای موسوی افتاده می تواند ایشان را کمی به چالش بکشد و از این تنش قوی تر از قبل بیرون بیایند و مثل جنبشی نباشند که چشمش را بر واقعیات بسته و فقط جلو می رود.. هیچ وقت شما نمی توانید جلو بروید بدون نادیده گرفتن گذشته و فجایعی که در گذشته رخ داده. بنابراین این گزارش، گزارش سالمی است و این که مصلحت بود یا نبود جواب به این سوال کار ما نیست چرا که برای ما مصلحت این است که جامعه ما و مردم ما همیشه با حقایق روبرو شوند.. تلاش ما این است که بدانیم در این مملکت چه اتفاقی افتاده و بعد دانسته بتوانیم جلو برویم.. من فکر می کنم حقیقت همیشه مصلحت است.
صحبت واقعیت و مصلحت شد. واقعیت این است که آقای موسوی در زمان رخ دادن این فاجعه نخست وزیر ایران بوده اند اما زمانی که ایشان کاندید شدند برای ریاست جمهوری بارها از ایشان در مورد دهه ۶۰ سوال شد و ایشان گفتند که خبر نداشته‌اند آیا به نظر شما این منطقی و واقعیت است که نخست وزیر مملکت از اعدام بالغ بر 4 هزار نفر خبر نداشته باشند؟
غیر ممکن است که اطلاع نداشته باشند، برای این که سر و صدایی که شد دور و بر کشتار ۶۷ امکان ندارد که کسی نشنیده باشد. این تصمیم، تصمیم خیلی جدی بود. به هر حال وزارت اطلاعات در کنترل آقای موسوی بود حتی اگر فکر می کنند دوستان خودشان در وزارت اطلاعات این کار را نکردند به هر حال کشتن ۴ هزار زندانی در سال ۶۷چیزی نیست که نشود فهمید. بنابراین این جواب درستی نیست اگر بگویند مسئولیت من نیست. ما صحنه های خیلی ناراحت کننده ای از صحبت های آقای هویدا دیدیم و آقای هویدا همیشه می گفتند که من هیچ کاره بودم و تصمیمات از بالا می آمد و از طریق ساواک اجرا می شد و اعدام ها و شکنجه ها یا هر چیز دیگری که بود ما خبر نداشتیم و حتی از ما نمی گذشت ولی طبیعتا آقای هویدا می دانستند که در زندان های ایران شکنجه هست و طبیعتا یک نخست وزیر نمی تواند بگوید من هیچ کاره بودم .اگر شما نخست وزیر هستید و هیچ کاره نیستید باید استعفا بدهید و بروید دنبال کارتان. اگر هم کاره ای هستید باید چیزی بگویید و کاری بکنید اگر موافق نیستید. همانطور که آقای منتظری از مقامشان گذشتند و به این کشتار اعتراض کردند. با در نظر گرفتن آن زمان آقای موسوی نباید بگویند که هیچ مسئولیتی نداشتند. لااقل باید بگویند مسئولیتشان چه بود و چه کسی این کار را کرد.
اتفاقی که در چند روز اخیر افتاد نامه آقای تاجزاده بود که در آن از اتفاقات دهه ۶۰ هم نامبرده شده و ایشان از این اتفاقات عذر خواهی کرده اند، اما می خواهم بپرسم آیا عذر خواهی ایشان تاثیری در روند باز شدن مساله دارد یا نه؟
بله. من فکر می کنم نامه ایشان و عذر خواهی ایشان اتفاق خیلی مهمی است برای این که ایشان از بازیگران مهم آن دوران هستند. وقتی که قبول کنند یک پروسه ای اشتباه بوده یا لااقل درونش اشتباهاتی داشته خیلی مهم است که این بحث باز شود. ما سال ها و سال هاست که می خواهیم یک سری از قوانین اصلاح شوند و سیستم قضائی تغییر کند تا وقتی که مسئولین نپذیرند یک اشتباهاتی شده شانس این که این سیستم اصلاح شود خیلی کم است. بنابراین این صحبت خیلی مهمی است و ما خیلی خوشحالیم که آقای تاجزاده این بحث را باز کرده اند و امیدواریم که مسئولان دیگری هم به این بحث بپیوندند. البته در این نامه آقای تاجزاده دوبار به موضوعی تاکید می کنند که ما با تروریسم کور و جنگ مواجه بودیم من فکر می کنم هیچ کدام از این ها توجیه گر نیستند، بهتر بود آقای تاجزاده که این بحث را باز کرده اند به این نکته اشاره می کردند که چه نقطه ای در آن پروسه اشتباه بوده چون قبل از جنگ و قبل از تروریسم بسیاری از مردم کشته شده اند چه برای همجنسگرایی چه برای جرایم دیگر که در زمانی که به این جرایم را مرتکب شدند آنها اصلا جرم نبودند.
فکر می کنید گزارش شما تاثیری بر نگارش این نامه توسط آقاق تاجزاده داشته است؟
نمی دانم اصلا ایشان این گزارش را دیده اند یا نه. ولی به هر حال گزارش هایی از این قبیل مردم را تشویق می کنند به طور مثال همین بحث حقیقت یا مصلحت که بین مردم و روی وب پیش آمده خیلی بحث مهمی است.
همه می دانند که برخی از اصلاح طلبان امروز در گذشته و در هنگام رخ دادن فاجعه کشتار دهه ۶۰ پست های کلیدی داشتند به عنوان مثال کردستان که بیشترین کشته را داشت توسط یکی از اصلاح طلبان تند روی کنونی اداره می شد، آیا عذر خواهی می تواند اعتماد جامعه را به این اصلاح طلبان برگرداند؟
عذرخواهی و قبول اشتباده یکی از تضمین های آینده است. اگر این پروسه حقیقت گویی در دنیا در حال قوت گرفتن است مثل آفریقای جنوبی یا آمریکای لاتین از همین امر است تا کسانی که قبلا خشونت کرده اند دوباره خشونت نکنند .کردستان یک مثال بسیار خوبی است برای این که پس از انقلاب خیلی زود خشونت در کردستان شروع شد و اگر کسانی که آن موقع مسئولیت داشتند، صحبت نکنند و اشتباهات را بیان نکنند، هیچ تضمینی نیست برای این که اگر دوباره قدرت گرفتند و اگر بحرانی پیش آمد دوباره فکر نکنند که لازم است آن خشونت تکرار شود. ما دیده ایم که هر بار جمهوری اسلامی در بحران بوده خشونت خیلی زیادی اتفاق افتاده و تا وقتی که مسئولان نیایند و نگویند که جواب بحران خشونت نیست بلکه حل بحران است، هر آن ممکن است با هر بحرانی دوباره خشونت رخ دهد.
بر هیچکس پوشیده نیست که این کشتار با فتوای آقای خمینی انجام گرفت، امروز می بینیم که یکی از اساسی ترین شعارهای اصلاح طلبان بازگشت به دوارن آقای خمینی است که از آن به عنوان دوران طلایی نام می برند به نظر شما بازگشت به آن دوران به معنی تایید آن دوران نیست حتی اگر با عذر خواهی همراه باشد؟
فکر می کنم این حرف درست است. اگر آن دوران طلایی بوده لااقل این آقایان باید توضیح دهند که برای چه کسانی طلایی بوده است. چون برای اکثریت مردم ایران آن دوران، دوران ترس، وحشت و غم و غصه از دست دادن عزیزانشان بوده است. در نهایت این که هدف اصلی شما با انتشار این گزارش چیست و این که فکر می‌کنید با کمک قاضی مشهوری چون آقای رابرتسن می توانید اشخاصی را که به عنوان مقصر در این گزارش نام برده شده اند به دادگاه های بین المللی بیاورید یا نه؟کار ما مستند کردن نقض حقوق بشر است. کار ما بعد از این در ارتباط با داگاه و داخواهی نیست. این کار قربانیانی است که در جاهای مختلف دنیا هستند و می توانند این گزارش را بردارند و با آن دادخواهی بکنند. کار ما با منتشر کردن این گزارش کم و بیش تمام می شود. اگر بحثی باشد ما با کمال میل در آن بحث شرکت می کنیم ولی کار ما فقط مستند کردن است. این یکی از کارهای ما بوده و ما کارمان را ادامه می دهیم. کار ما گرفتن سرگذشت کسانی است که اعدام شده اند برای این که جامعه ما بداند این ها در چه موقعیتی بودند و چرا فعال بودند و به چه دلیل و چطور اعدام شدند و پروسه ای که باعث رسیدن به اعدامشان بوده چه بوده است. بنابراین دادگاه کار ما نیست. این فقط وسیله ای خواهد بود در دست خانواده قربانیان که برای عدالت خواهی پی گیری کنند.

منبع: سایت گذار

20:30 جرثومه‌‌ی فساد و بی اخلاقی

2010-06-17T03:15:00.000-07:00

به جرات اعلام می کنم جمهوری اسلامی یکی از فاسد ترین و بی اخلاقترین حکومت ها ی دنیاست.برای این اظهار نظردلایلی دارم که در زیر به ذکرآنها پرداخته ام:حکومت ایران در سالهای اخیر دربرنامه ی سراسر کذ‌بی با نام 20:30 اعترافات افراد زیادی را پخش کرده است که در زمان پخش آن برنامه فرد معترف یا در زندان بوده است یا پس از مدتهای طولانی حبس،آزاد شده است.یکی از این برنامه های پلشت که مرا به یاد فیلم"اشباح گویا" انداخت فیلمی از اعترافات دوست بسیار ارجمند و شریفم ،آقای دکترحسام فیروزی است.که تا انتهای مطلب نام ایشان را بدون ذکر نام فامیل و شغل ایشان ذکر خواهم کرد. آنچه می خوانید شناخت من از دکتر حسام فیروزی در طی مدت 3 سال دوستی و همکاری با ایشان است:حسام پزشک عمومی است که به دلیل عشق به کودکان ایران دوره های کامل آموزش فرزند پروری را گذرانده است وی همچنین دوره ی علمی سکس تراپی و روانکاوی را نیز گذرانده است. اینها عمده ترین علایق وی تا قبل از بازداشت ایشان بوده است. در موارد بسیاری با صرف هزینه از درآمد زندگی اش بروشورهای آموزش فرزند پروری را منتشر و به طور رایگان در اختیار مهدکودکهای تهران قرار می‌داد.ایشان همچنین داوطلبانه در مهدهای کودک حضور پیدا می کردند و به طوررایگان والدین را آموزش می دادند با این هدف و اعتقاد که تغییر معضلات و آسیب های اجتماعی ونجات جامعه از انحطاط اخلاقی که دچار آن گشته است همانا تربیت نسلی سالم به لحاظ ویژگی های روانی و شخصیتی است. ایشان در این راستا مطالعه ی بسیاری داشتند و با جدیت پیگیر آموزش والدین بودند.حسام بیش از 100 روز است که در زندان مخوف اوین و اسیر دست کسانی است که در سال گذشته مرتکب خشن ترین وبی رحمانه ترین کشتارهای انسانی شده اند که اگرچه نگریستن به آن تلخ و سخت است اما نمونه ای ازآن را به عنوان دلیل ادعایم ارائه خواهم کرد.حسام یک فعال حقوق بشر است و پای بند به سوگند نامه ی پزشکی اش.دکتر حسام فیروزی با این دو اتهام بیش از 100 روز است که زندانی است.چرا که برحسب وظیفه ی شغلی واخلاقی خویش گزارشاتی از زندانیان بیماری نوشته است که برای زنده ماندن می بایست مداوا می شدند.همچون افرادی که چنانچه حداقل حقوق انسانی یک زندانی در موردشان رعایت می شد اکنون زنده بودند.مانند آقای میر صیافی و اکبر محمدی.به راستی حسام به چه چیز اعتراف کرد؟ البته اگر فردی که در فیلم دیدیم خود حسام بوده باشد؛چرا که فردی که من با نام حسام فیروزی می شناسم ؛فردی نبود که درفیلم دیدم.این فرد حداقل 20 کیلو لاغرتر از حسام بود و برعکس لحن گفتار قاطع ایشان نای حرف زدن نداشت.اعتراف کرد که پزشک است .اعتراف کرد که گفته است شدت بیماری فلان زندانی ممکن است موجب مرگ وی شود؟ مگر چنین نشد؟ مگر وبلاگ نویس جوانی با نام امیدرضا میرصیافی با قرصهایی که اگر به طور اصولی دراختیارش قرار می گرفت،اکنون زنده بود؛ خودکشی نکرد.بسیاری از افرادی که در ماههای اخیر بازداشت شدند یا اصلن عضو مجموعه ی فعالان حقوق بشر نبودند یا مدتها پیش از عضویت در مجموعه خارج شده بودند. حسام دراین میان اما،هرگز عضو مجموعه نبود اما به فرض مثال هم که عده ای از بازداشت شدگان عضو مجموعه فعالان حقوق بشر بوده باشند .آیا فعالیت حقوق بشری جرم محسوب می شود؟آیا در سایت خبری مجموعه فعالان، خبری به جز اخبار نقض حقوق بشر وجود داشت؟ بر اساس کدام قانون عده ی زیادی از جوانان بی گناه را بازداشت کرده و مورد آزار و شکنجه قرار می دهند؟ به این دلیل که فرضا یکی از اعضای مجموعه گرایش فکری به سمت و سوی سازمان مجاهدین داشته است؟ برچه اساسی باید باور کنیم که این خبر صحت داشته باشد؟ ما که در طی این 30 سال جز دروغ شاهد چیزدیگری از جمهوری اسلامی نبوده ایم؟ مگر احمد باطبی یا هرکدام از فعالان سیاسی و حقوق بشری ادعای پیامبری داشته اند که با سرک کشیدن و فضولی در زندگی آنان چنین احساس فتح الفتوح می کنند؟ من چند بار این فیلم کذایی را دیده ام و تنها چیزی که از اعتراف حسام دریافتم این بود: حسام فیروزی یک پزشک است که بدون هیچگونه چشمداشتی و فقط در راستای باور انسانی و سوگند پزشکی اش گزارشاتی مبنی بر بیمار بودن تعدادی از زندانیان سیاسی و حقوق بشری نوشته است که هیچ کدام از آنها نیز ذره ای دروغ نبوده است. حسام عزیز! با دیدن این فیلم بیش از همیشه به دوستی و همکاری با تو افتخار می کنم.دستان شفا بخشت را می بوسم و از صمیم قلب برای سلامتی ات دعا می کنم. باشد که به زودی آزادیت را جشن بگیریم.

سناریوی پلشت 20:30 را می توانید اینجا مشاهده کنید.

تهوع

2010-06-01T12:26:00.000-07:00

درمینی بوس هستم.نشسته ام ،سرم را به پنجره چسبانده ام و درلامکانم.سردی دستی که انگشتانش به بازویم گره می‌خورد برم می گرداندبه دنیا. در ایرانم.سوار تاکسی شده ام وتنها چیزی که به خاطرمی آورم نشستن مردیست در کنارم .همه چیز درثانیه ای می گذرد؛برگشتن به سوی مرد و انتخاب واکنش مناسب.به سرعت سر می چرخانم .کودک یکساله ای با لبخند بازویم را می فشرد.مبهوت مانده ام.مادرش به زبان ترکی می گوید :ازشما خیلی خوشش آمده.لبخند زورکی می زنم .یکسال است به چهره ی هیچ کودکی نگاه نکرده ام.مرددم.کودک ،تهوع،عشق،شوک ،مهر،درد،جنین،خون،مادر.به خودم مسلط می شوم.به صورتش نگاه می کنم.سفید رو و زیباست.هنوز بازویم را رها نکرده و با لبخند نگاهم می کند.تردید راکنار می گذارم ،درآغوش می گیرمش وآهی از سر اسودگی خاطر می کشم.من ایران نیستم.

خشونت و جامعه

2010-05-20T07:28:00.000-07:00

ارائه‌ی تعریفی از «خشونت» که در برگیرنده‌ی تمامی ِ ابعاد و گستردگی آن باشد،امری دشوار است. به عبارتی با توجه به این ابعاد، تعاریف متعددی را از این واژه می‌توان ارائه داد:
عمدی بودن یا نبودن اعمال خشونت(قصد ونیت)
اعمال خشونت در روابط خانوادگی،خویشاوندی و...
اعمال خشونت در روابط کاری سیاسی،اجتماعی،اقتصادی و...
اعمال خشونت نسبت به حیوانات
اعمال خشونت نسبت به اشیاء مانند تخریب اموال عمومی (صندلی اتوبوس،کیوسک تلفن و...)
اعمال خشونت در جنگ‌ها،زندان‌ها،نسل‌کشی‌ها و...
علی‌رغم تفاوت در این حوزه‌ها، نکات مشترکی در تمامی موارد فوق وجود دارد:
۱- اعمال‌کننده خشونت در مقایسه با قربانی قدرت بیشتری دارد.
۲- غالباً و نه همیشه، اعمال‌کنندگان خشونت در دوره‌ای از زندگی خود قربانی خشونت بوده‌اند.
۳- سطح بلوغ عاطفی و روانی در اعمال‌کنندگان خشونت به شکل قابل ملاحظه‌ای پایین است.
۴- اعمال‌کنندگان خشونت غالباً قادر به ابراز مناسب وکنترل و هدایت عواطف و احساسات خود نیستند.
۵- این افراد نداشتن حس اعتماد به نفس و احترام به خود را در پس اعمال خشونت انکار می‌کنند.

با در نظر گرفتن این اشتراکات واژه‌ی «خشونت» را می‌توان این‌گونه تعریف کرد:
«خشونت» یا (Violence) عملی است که فرد یا افرادی با قدرت ِ بیشتر، از روی عمد و به قصد آسیب «جسمی»، «جنسی» و «روانی» به فرد یا افراد ضعیف‌تر و در جهت دست‌یابی به اهدافی خاص انجام می‌دهند.
خشونت در خانواده
رفتارهای خشونت‌آمیز در خانواده با توجه به تعریف خشونت،به شکل سلسله مراتبی اعمال می‌شود و در نهایت ضعیف‌ترین و بی‌دفاع‌ترین عضو خانواده، یعنی کودک آسیب بیش‌تری می‌بیند.
علل اعمال خشونت در خانواده پیچیده‌تر ازآن است که به نظر می‌رسد. دومین قربانی ِ خشونت در خانواده، زن در مقام همسر است.
مردها به دو دلیل همسر خود را مورد خشونت قرار می‌دهند:
۱- باور داشتن به نگرش‌های غیرانسانی، که خانواده، جامعه وباورهای مذهبی خاص در رابطه با زن به عنوان همسر به ذهن آنها تزریق کرده است؛ باورها و نگرش‌هایی مانند: «زن باید تحت هر شرایطی در مقابل همسر خود تمکین کند» یا «زنان ناقص‌العقل‌اند» و یا باورهایی که زن را جزء مایملک مرد می‌پندارد.
۲- نداشتن مهارت‌های زندگی و حل مسئله و عدم توانایی در کنترل و هدایت احساسات.
زن نیز به‌عنوان مادر جهت تخلیه‌ی خشم، کودک‌اش را مورد آزار قرار می‌دهد.
اما در کل، والدین به شکل هم‌آهنگ با هم، به دو دلیل کودک را مورد رفتارهای خشونت‌آمیز قرار می‌دهند:
۱- عدم آشنایی با روش‌های صحیح فرزندپروری؛ والدینی را که می‌خواهند فرزند خود را تحت کنترل داشته باشند و نزد کودک صاحب احترام باشند به تنبیه جسمی و روانی وامی‌دارد.
والدین زمانی که رفتاری از جانب کودک سر می‌زند که آن‌ها راخشمگین می‌سازد - حتی اگر رفتاری متناسب با سن کودک باشد - بدون این‌که به جنبه‌ی تربیتی فکر کنند، و فقط جهت تخلیه‌ی خشم خود، کودک را مورد آزار و خشونت قرار می‌دهند.
کودکان و نوجوانانی که در معرض خشونت قرار داشته‌اند غالباً در بزرگسالی دچار بیماری‌های روانی و جسمانی خواهند شد.
از جمله اضطراب، افسردگی، پرخاش‌گری،کاهش حس احترام به خود، عدم اعتماد به نفس و ناتوانی در به کار بردن واژه‌ی «نه» و چنانچه شدت آسیب‌های وارده بیش‌ترباشد، با توجه به تفاوت آستانه‌ی تحمل افراد، عده‌ای نیز دچار اختلالات روانپریشی خواهند شد.
به علاوه بسیاری از این افراد تبدیل به افرادی جامعه‌ستیز می‌شوند که می‌توانند به‌راحتی به دیگران آسیب برسانند.
مانند فردی که «خفاش شب» لقب گرفت و یا افرادی که در جامعه کیوسک‌های تلفن را خراب می‌کنند و یا صندلی اتوبوس‌ها را پاره می‌کنند و یا والدینی که کودکان خود را تا حد مرگ شکنجه می‌دهند.
چنین افرادی هنگامی که وارد بازارکار می شوند با توجه به شغل‌اشان درارتباطات خود دچار مشکلات عدیده‌ای می‌شوند و دائماً شغل عوض می‌کنند.
عده‌ای از این افراد نیز با توجه به زد و بندها و سوءاستفاده از بعضی شرایط در رده‌های بالای مدیریتی، سیاسی، فرهنگی، اقتصادی و اجتماعی مشغول به‌کار می‌شوند و لذا در سطحی وسیع‌تر زیردستان و کارکنان و ارباب رجوع خود را مورد آزار وخشونت قرار می‌دهند.
این افراد بسیارغیرقابل‌انعطاف وانتقادناپذیرهستند و گاهی کوچک‌ترین انتقاد از آنان می‌تواند آسیب‌های جبران‌ناپذیری را برای فرد یا افراد منتقد به همراه داشته باشد.
این افراد می‌توانند مدیرِ مدارس،رئیس دانشگاه،سرپرست کارخانه، رییس زندان، بازجو، وزیر، وکیل و حتی رییس جمهور و یا رهبر‌ باشند. بنابراین با توجه به مسئولیت خویش، شدت ِ رفتارهای خشونت آمیزشان بیش‌تر می‌شود.
لذا چرخه‌ی معیوبی ایجاد می‌شود که شامل خشونت‌گرانی است که خود در دورانی از زندگی‌اشان قربانی ِخشونت بوده‌اند.
می‌توان گفت هنگامی که رفتارهای خشونت‌آمیز در داخل خانواده‌ها به عنوان یک روش تربیتی وروش حل مسئله به کاربرده می‌شود، درروابط افراد در جامعه و در حوزه‌های گوناگون فرهنگی، سیاسی، اجتماعی و... نیز نهادینه می‌شود.
به عبارتی هیچ کشوری را نمی‌توان یافت که حکومت استبدادی و خشونت‌طلب داشته باشد اما مردم آن کشور خشونت را در تمام امور زندگی‌شان امری مذموم بدانند.
دکتر تورج مرادی فوق تخصص روانکاوی می گوید: «گاهی خشونت توسط فرهنگ تأیید و یا تشویق می‌شود و حتی توسط خانواده به رسمیت شناخته می‌شود.»
بسیاری ازاخلاق‌گرایان معتقدند رفتار‌های خشونت‌آمیز و تهاجمی ریشه در عقده های روانی (سادیستیک) دارد. اما این نکته قابل ذکر است که برخی از رفتارهای خشونت‌آمیز انسان‌ها صرفاً به دلیل فقدان مهارت‌های زندگی از جمله مهارت حل مسئله است.
درواقع بسیاری از افراد مهارت‌های زندگی را به صورت ناخودآگاه از والدین، هم‌سالان و خویشاوندان تقلید می‌کنند.

خشونت در جامعه
خشونت درهمه جوامع بشری وجود دارد، اما آنچه موجب می شود میزان اعمال خشونت درجوامع مختلف متفاوت باشد فرهنگ وقوانین حاکم برآن جامعه است.
براین اساس ایران جزء آن دسته از جوامعی است که میزان بالایی ازخشونت درهمه‌ی ارکان آن وجود دارد و در موارد بسیاری این قوانین هستند که از خشونت و اعمال کننده خشونت درابعاد مختلف دفاع می‌کنند و نه تنها آن را قبیح وغیرانسانی نمی دانند بلکه در بسیاری از موارد به شکل مستقیم و غیرمستقیم خشونت و خشونت طلبی را تقدیس می‌کنند.
در چنین جوامعی قطعاً هیچیک از شهروندان بی‌نصیب از خشونت نیست و تنها شدت و شکل خشونت‌هاست که تنوع می‌یابد.
گروه‌های در معرض خشونت:
۱-کودکان
کودکان درایران درزمره اموال پدر و جد پدری قرار می گیرند وحتی مادر می تواند درقبال شیر دادن به نوزاد خود از همسرش طلب مزد نماید که متأسفانه این امربه مثابه حقوق زن در فقه درنظر گرفته شده است.
از آنجا که کودک یک انسان کوچک و دارای حقوق به حساب نمی‌آید واز حمایت قانون نیز بی‌بهره است به همین دلیل کودکان درمعرض انواعی از خشونت‌ها ازقبیل خرید و فروش، اجاره، بهره‌کشی جنسی و اقتصادی وسایر موارد کودک‌آزاری همچون مورد تجاوز واقع شدن توسط مردان خانواده وسکوت مادر وسایر اعضاء به بهانه‌های مختلف قرارمی گیرند.
اگرچه در هیچ جنبه ای کودک یک انسان صاحب حقوق تلقی نمی‌شود اما هنگامی که همین کودک مرتکب جرمی همچون قتل می‌گردد، مشمول قوانین بزرگسالان شده ودر زندان‌های بزرگسالان حبس می‌شود تا از سن کودکی خارج شده و اعدام شود؛ مانند بهنود شجاعی که در ۱۵ سالگی دریک نزاع خیابانی مرتکب قتل غیرعمد شده و پس از خروج از سن کودکی و تحمل سال‌ها حبس در میان مجرمان بزرگسال اعدام شد.
چنین کودکانی حتی اگر در پای چوبه‌ی دار نیز بخشیده شوند با توجه به سال‌هایی که در زندان گذرانده‌اند، معلوم نیست چه سرنوشتی در انتظارشان باشد.
۲-زنان
خشونت علیه زنان در ایران غالباً سازمان یافته، قانونی و در لوای فقه و شرع صورت می‌گیرد. قوانینی مانند حق ولایت یا حق طلاق که اختیارات نامحدودی را دراختیار مردان می‌گذارد، به شکل غیرمستقیم از خشونت‌هایی همچون قتل‌های ناموسی، خودکشی زنان، ازدواج‌های اجباری، خرید و فروش زنان و... حمایت می‌کند.
از طرفی قوانینی وجود دارند که به شکلی شفاف نه تنها از اعمال خشونت دفاع می‌کنند، بلکه به آن دامن نیز می‌زنند. قوانین ارث، دیه، شهادت و حضانت و یا ترویج قانونی چندهمسری و تشویق دختران دبیرستانی به ازدواج جهت کاهش میزان انحرافات اجتماعی از این دسته‌اند.
خشونت درمحیط کار، آزار زنان خیابانی و نپرداختن میزان پول قراردادی به زنان تن‌فروش توسط مردان مشتری و کتک زدن آنها، مزاحمت‌های خیابانی و متلک‌پرانی نیز ازجمله خشونت‌هایی است که درمورد زنان اعمال می‌شود.
۳-دگرباشان جنسی
از نگاه حکومت اصولاً هم‌جنس‌گرایان در ایران وجود خارجی ندارند و چنانچه، از نگاه آنان موارد معدودی نیز وجود داشته باشد، اصولاً وجودشان جرم محسوب می‌شود. در قانون مجازات اسلامی، حکم جرم هم‌جنس‌گرایی برای مردان مجازات اعدام و برای زنان تا سه بار مجازات شلاق است و در بار چهارم دستگیری: اعدام.
از آنجا که این گروه نمی توانند خود را آن‌گونه که هستند به مردم بشناسانند و اصولاً در رابطه با هم‌جنس‌گرایی هیچ‌گونه اطلاع‌رسانی علمی صورت نمی‌گیرد،غالباً مردم نیز نگاه مثبتی به این افراد ندارند و به همین دلیل بسیاری از این افراد تحت فشارخانواده و جامعه وادار به انجام عمل تغییرجنسیت می‌شوند تا کمتر مورد آزار قرار گیرند.
جامعه اما آنهایى را که به اصطلاح فاعل هستند، بهترمی‌فهمد، چون کسانى که مفعول هستند، انگار به قبیله‌ی مردانگى توهین کرده‌اند.
۴- اقلیت های قومی و مذهبی
ماده‌ دوم‌ اعلاميه‌ مجمع‌ عمومی‌ است‌ كه‌ در سال‌ ۱۹۹۲ در مجمع‌ عمومی‌ سازمان‌ ملل‌ متحد به‌ اتفاق‌ آرا به‌ تصويب‌ رسيده‌ است در مورد اقليت‌های‌ ملی‌، قومی‌ و مذهبی‌ و زبانی‌ آورده‌ است‌:
«اشخاص‌ متعلق‌ به‌ اقليت‌های‌ ملی‌، زبانی‌، قومی‌، مذهبی‌ حق‌ دارند از فرهنگ‌ خود لذت‌ ببرند، مذهب‌ خود را ابراز دارند، اززبان‌ خود استفاده‌ كنند و به‌طور خصوصی‌ و عمومی‌ آزادانه‌ و بدون‌ دخالت‌ و تبعيص‌ ازاين‌ حقوق‌ برخوردار شوند» و در بند ۴ و ۵ ماده‌ ۲ می‌‌نويسد:
«اشخاص‌ متعلق‌ به‌ اقليت‌ها حق‌ دارند تا انجمن‌ها و اجتماعات‌ خود را تشكيل‌ دهند و حق‌ دارند بدون‌ تبعيص‌ تماس‌های‌ آزاد وصلح‌‌آميز ميان‌ اعضای‌ گروه‌هايشان‌ و اشخاص‌ متعلق‌ به‌ اقليت‌‌ها در طول‌ مرزها يا شهرهای‌ ديگر كشورها برقرار كنند».
ماده‌ ۲۷ پيمان‌ بين‌‌المللی‌ حقوق‌ مدنی‌ و سياسی‌ و ماده‌ ۳۰ معاهده‌ كودك‌ نیز هر دو اشاره‌ می‌‌كنند كه‌ اشخاص‌ متعلق‌ به‌ اقليت‌‌ها نبايد ازحق‌ داشتن‌ زندگی‌ فرهنگی‌ محروم‌ شوند.
در ایران اما اقلیت‌های قومی و مذهبی در اکثر موارد از داشتن رسانه‌های جمعی مانند مطبوعات و رادیو تلویزیون و از حقوق فرهنگی، زبانی، تاریخی و اجتماعی بی بهره‌اند، و حق هیچگونه اعتراضی نیز ندارند چون شدت برخورد با آنها بیشتر است. در روزهای اخیر شاهد آزار و ایذاء و بازداشت تعداد زیادی از این هموطنان‌ما ن بوده‌ایم به ویژه در میان هموطنان کرد و هموطنان بهایی‌مان.
۵- زندانیان (متهمان - مجرمان)
علاوه بر ميثاق‌های بین‌المللی که حقوق زندانی را مد نظر قرارداده و اکثر کشورها با پذیرش این میثاق‌ها مکلف به اجرای آن شده‌اند، اعلامیه‌ی جهانی حقوق بشر به عنوان مهم‌ترین سند بین‌المللی با تکیه بر حفظ و شناسایی، حیثیت ذاتی کلیه‌ی اعضای خانواده بشری و حقوق یکسان و انتقال‌ناپذیر آنان اعلام می‌دارد:
- احدی را نمی‌توان تحت شکنجه یا مجازات یا رفتاری قرار داد که ظالمانه یا برخلاف انسانیت و شئون بشری یا موهن باشد‏.
- هر کس حق دارد که شخصیت حقوقی او در همه جا به عنوان یک انسان در مقابل قانون شناخته بشود‏.
- احدی نباید خودسرانه توقیف، حبس یا تبعید شود.
- هرکس که به بزهکاری متهم شده باشد بیگناه محسوب خواهد شد تا وقتی که در جریان یک دعوای عمومی که درآن کلیه‌ی تضمین‌های لازم برای دفاع او تأمین شده باشد، تقصیر او قانوناً محرز گردد.‏
آنچه اما درمورد زندانیان و به ویژه زندانیان سیاسی و عقیدتی شاهد آن هستیم، این است:
وادارساختن به اقرار زیر شکنجه
عدم رسیدگی به امور بهداشتی و بی‌توجهی به وضعیت زندانیان بیمار
محروم ساختن زندانی از دیدار خانواده
تحمیل انفرادی‌های طولانی به زندانیان
شکنجه وضرب و شتم فیزیکی به هر دلیل و.....
علل افزایش خشونت در جامعه
۱- تبلیغ خشونت درجامعه به اشکال مختلف همچون ترویج غیرت دینی، اعمال انتحاری و بی‌ارزش دانستن جان انسان ‌به عنوان وسیله‌ای برای رسیدن به هدفی خاص.
۲- پخش صحنه‌های خشن و غیرانسانی جنگ‌ها و کشتارها ونسل‌کشی‌ها بدون توجه به تأثیر آن بر افراد و به ویژه کودکان.
۳- عادی‌سازی رفتارهای خشونت‌آمیز از طریق مجازات مجرمان و متهمان در ملاء عام، مانند آن‌چه در رفتار غیرانسانی با افراد موسوم به اراذل و اوباش شاهد آن بودیم، انجام اعدام‌های خشن در سطح شهر وانجام رفتارهای غیرانسانی از این دست.
۴- عدم آگاهی افراد از نحوه ی صحیح ابراز خشم در مواقع بروز اختلافات.
راهکارهایی برای کاهش خشونت در جامعه
گرچه اولین گام برای کاهش خشونت در جامعه حذف قوانینی است که خشونت را مجاز می‌دانند و یا به شکل غیرمستقیم از آن حمایت می کنند، اما برای این‌که این تغییرات فقط در حد قوانین باقی نماند، نیازمند آموزش‌هایی در سطح گسترده هستیم.
آموزش‌هایی هم‌چون مهارت‌های زندگی، حل مسئله، شناسایی باورهای غیرمنطقی و جایگزین ساختن باورهای منطقی‌تر به جای آن‌ها، کنترل، هدایت و ابراز صحیح عواطف و احساسات و توانایی به تعویق انداختن خواسته‌ها و ترویج گفتمان خردگرایانه در جامعه و این امور مهم در حوزه‌ی وظایف مشاوران، جامعه‌شناسان، روان‌شناسان، مربیان و معلمان در مدارس و سایر فعالان اجتماعی است.
________________________________________
منابع:
۱- فوروارد، سوزان تربیت مسموم، چاپ دوم، تهران: نشر پیکان
۲- تایس، کارول روانشناسی خشم، چاپ اول،تهران:نشردایره
۳- فاتحی‌زاده، مریم ونقوی، اعظم کودک آزاری علل، آثار، درمان،چاپ اول، تهران:نشردانژه
۴- نشریه دگرباشان ایرانی(چراغ)،شماره ۳۰، تیرماه ۱۳۸۶

خشونت و جامعه
بهناز مهرانی

برای من مگری و مگو دریغ دریغ/به دام دیو درافتی؛ دریغ آن باشد

2010-05-11T13:42:00.000-07:00

به روز مرگ چو تابوت من روان باشد
گمان مبرکه مرا درد این جهان باشد
برای من مگری و مگودریغ دریغ
به دام دیو درافتی ؛دریغ آن باشد

چگونه ازمرگتان بنویسم ،وقتی هنوز رفتنتان را باورنکرده ام.چگونه کلامی بیابم که بیانگر شرافت شما و دیوسیرتی دژخیم باشد چرا که نه شرافت در شما حد و مرزداشت و نه دیو سیرتی دردژخیم.
چگونه از شما طلب بخشش کنم ،زمانی که تا روزکشتارتان درست نشناخته بودمتان وشرم دارم از تقاضای بخششم؟
کدام واژه را به کار برم که تسلای اندوه مادرانتان باشد ؟
کدام واژه را به کار برم که بدانید تا چه اندازه سرشاراز بغض ونفرت ام؟نفرت از حرامیانی که بیمارگونه از ریختن خون زیباترین جوانان این مرزوبوم می خواهند قدرتشان را به رخ کسانی بکشند که جزقلم دردستان خالیشان هیچ نبود وقتی شجاعانه وبا ایمان به رهایی برطناب دار بوسه می زدند و در دل به سفاهت دژخیم می خندیدند؛چرا که ایمان داشتند کشته شدنشان تنها گورهای دژخیمان را عمیق و عمیق ترخواهد ساخت.
دژخیم سفیه هرروز بیش از پیش به ما اعلام می کند که راه را درست انتخاب کرده ایم و دیر نیست زمانی که پای محکمه عدالت تقاص خون تک تک عزیزانمان را از آنها بگیریم .
مگرکشتن یک معلم که تمام وجودش سرشار از عشق به انسان بود ،تنها خواسته اش گرفتن اسلحه از دست کودکان کردستان ودادن قلم به دستشان برای مبارزه با آنهمه بی عدالتی که بر مردمانش روا داشته و میدارند ،بود؛ پیامی جزاین دارد که مرگ ضحاک ماردوش زمان نزدیک است؟
آری فرزاد شهید !اگرچه اعدام ناجوانمردانه تان وجودم را سرشاراز خشم و نفرت از حرامیان ساخت،اگرچه از شنیدن خبرشهادتان برای لحظاتی امید به تغییر و رهایی را از دست دادم و از شنیدن خبر اعدامتان دچار شوک شدم؛اما شنیدن صدای تو که شعرمی خواندی؛خواندن نامه هایت که پرازنوید رهایی بود ، دیدن عشق شاگردانت به تو وآنچه دوستان هم بندت از امید به زندگی و استقامت و انسان دوستی ات برایمان نوشتند به من نهیب زد که افسار خشم ونفرتم را در دست بگیرم ،لبخند بزنم و به رهایی و تحقق آرزوهایمان بیندیشم
آری عزیز گرامی ما مصمم تر از روزقبل مبارزه خواهیم کرد وایمان داریم که رهایی نزدیک است چرا که حرامیان وحشت زده تر ازهمیشه قدرت اسلحه ها وچهره ی کریه مزدورانشان را به نمایش گذاشته اند غافل ازاینکه نم شلوارهایشان حکایت دیگری دارد.آنها حتی از پیکر بی جان شما نیز هراسانند ،پس آسوده بخواب معلم که هرکدام از ما دانش آموزانت به هزاران فرزاد تکثیر می شویم.
بخواب جونوم که بیداری عذابه.
21 اردی بهشت 1389 خورشیدی

ادای احترام به بهمن عزتی معلم کردی که در سال 68 اعدام شد

2010-05-02T03:49:00.000-07:00

مشخصات :

نام:بهمن عزتی
ملیت:ايراني مذهب:احتمالا اسلام
وضعیت خانوادگی - :
تحصیلات:مدرک دانشگاهي(لیسانس ادبیات(شغل:تدريس

مورد حقوقی:
مرداد ۱۳۵۸ پاوه, ايران نحوه اعدام تيرباران

اتهامات :قیام مسلحانه علیه جمهوری اسلامی; محاربه با خدا، رسول خدا و نايب امام زمان; مفسد في الارض

خبر اعدام آقای بهمن عزتی و ٨ نفر دیگر در روزنامه کیهان مورخ ٣٠ مرداد ١٣٥٨ گزارش شد. اطلاعات این مورد توسط بنیاد برومند از کتاب "صحیفه امام" جلد ٩، کتاب "ایام انزوا" نوشته آیت‌الله خلخالی، روزنامه کیهان، مقاله "مرگ صادق خلخالی" نوشته منصور بلوری (سایت اخبار روز، ٩ آذر ١٣٨٢)، پرونده "قتل در میکونوس" چاپ مرکز اسناد حقوق بشر ایران، و فرم الکترونیکی فرستاده شده به این بنیاد اخذ شده است. آقای عزتی از حزب دمکرات کردستان ودارای لیسانس ادبیات از دانشگاه تهران بود و در دبیرستان تدریس می‌کرد. اعدام آقای عزتی از موج اعدامهایی بود که برای مبارزه با "ضد انقلاب" در کردستان صورت گرفت. درپی مذاکرات حزب دمکرات کردستان ايران و مهدی بازرگان نخست وزير دولت موقت، درگیریهایی شدید و گاه مسلحانه بین سپاه پاسداران و پیشمرگان (قوای مسلح حزب دمکرات کردستان) به خصوص در شهرهای سنندج و پاوه رخ داد که به اختلافات بالاگیرنده بین دولت مرکزی شیعه و استان عمدتاً سنی نشین کردستان در مورد حقوق و نقش اقلیتها در تدوین قانون اساسی، تعیین مذهب شیعه به عنوان دین رسمی کشور، و مخصوصا مساله خودمختاری کردستان مربوط می‌شد. به دنبال این درگیریها که به تلفاتی چند منجر شدند، آیت الله خمینی در فرمان ٢٧ مرداد ١٣٥٨ به نیروهای نظامی و انتظامی دستور داد "به سوی پاوه رفته و غائله را ختم کنند..." در همان فرمان وی برای تشویق به شدت عمل، قوای انتظامی را نیز تهدید کرد: "اگر با توپها و تانکها و قوای مجهز با ٢٤ ساعت دیگر حرکت به سوی پاوه نشود، من همه را مسئول می‌دانم... و در صورتی که تخلف از این دستور نمایند، با آنان عمل انقلابی می‌کنم" (کتاب "صحیفه امام" جلد ٩، صفحه ٢٨٥). روز ٢٨ مرداد، آیت الله خمینی حزب دمکرات کردستان را "غیر رسمی و غیر قانونی" اعلام کرد و آن را "حزب شیطان" خواند. وی اشاره کرد که برخی از این "مخالفان اسلام" با جمهوری اسلامی مخالفت کرده و رفراندم [١٢ فروردین] را تحریم کردند" (همان، صفحه ٣١١). به دستورخمینی، آیت الله صادق خلخالی عازم غرب ایران شد و در مصاحبه‌ای با خبر نگار روزنامه اطلاعات اظهار داشت: "من به تمام مناطق کردستان سر خواهم زد و... تمام کسانی که در این توطئه خونین دست داشته‌اند را دستگیر و به سزای اعمالشان خواهم رساند" (کتاب "ایام انزوا" صفحه ٩٦). بر اساس گزارش منصور بلوری، حداقل ٥٨ شهروند کرد ظرف ١٠ روز توسط حجت الاسلام صادق خلخالی اعدام شدند. اعدامهای دسته جمعی و نبرد سخت مسلحانه تا ماه‌ها در منطقه ادامه داشت. دستگیری و بازداشت بر اساس نوشته های آیت الله خلخالی، آقای عزتی دراطراف بیمارستان پاوه توسط پاسداران دستگیر شده بود. این که آیا وی و دیگر قربانیان قبل از اعدام با خانواده‌شان ملاقاتی داشتند یا نه دانسته نیست. اما از اظهارات محمد علی رازی‌زاده، حاکم شرع کرمانشاه، این طور به نظر می‌رسد که مسئولین خانواده‌ها را از تلاش برای دیدن زندانیان منع می‌کردند: "از خانواده‌ها درخواست می‌کنم که مواظب رفتار و اعمال غیرانقلابی فرزندان خود باشند و این همه در تعقیب زندانیان و بازداشت شدگان نیایند و اجازه دهند دادگاه انقلابی کار خود را انجام دهد" (روزنامه کیهان، ١ شهریور ١٣٥٨، ص ٣). دادگاه به نوشته روزنامه کیهان: "آیت الله صادق خلخالی... پس از بازدید از کلیه مناطق خسارت دیده شهر از جمله بیمارستانی که توسط مهاجمین به وضع دلخراشی تخریب شده... به بررسی پرونده مجرمین این حادثه پرداخت و پس از ١٤ ساعت شور و رسیدگی" ٩ نفر را، از جمله آقای بهمن عزتی، به اعدام محکوم کرد (روزنامه کیهان ٣٠ مرداد ١٣٥٨، صفحه ٢). آیت الله خلخالی این جلسه را "یک دادگاه انقلابی صحرایی" نامید (کتاب "ایام انزوا" صفحه ٩٥). محمد علی رازی زاده، "شایعاتی در مورد اعدام بدون محاکمه چپی‌ها" را تکذیب کرد (روزنامه کیهان، ١ شهریور ١٣٥٨، ص ٣). اتهامات آیت الله خلخالی می‌نویسد که آقای بهمن عزتی یکی "از عوامل کشتار پاسداران در بیمارستان پاوه" بوده است (کتاب "ایام انزوا" صفحه ٩٦). مدارک و شواهد آیت الله خلخالی در کتاب خاطرات خود می نویسد: "کلیه اعدام شدگان... در بازجویی اعتراف کردند که در حمله مسلحانه به پاوه دست داشته اند" (کتاب "ایام انزوا" صفحه ٩٦). سازمانهای بین المللی حقوق بشر بارها دولت جمهوری اسلامی ایران را به خاطر اعمال سیستماتیک شکنجه‌های شدید و استفاده از سلولهای انفرادی جهت گرفتن اعتراف از زندانیان محکوم کرده اند و صحت اعترافاتی را، که تحت فشار از متهمان گرفته شده است، مورد پرسش قرار داده‌اند. دفاعیات طبق نوشته‌های آیت الله خلخالی، آقای بهمن عزتی تا "آخرین نفس نیز از مرام خود دفاع می‌کرد" (کتاب "ایام انزوا" صفحه ٩٦). حکم آیت الله خلخالی آقای بهمن عزتی را به مرگ محکوم کرد. وی آقای عزتی و دیگر زندانیان را "مفسدین فی الارض و محارب با خدا و رسول خدا" شناخت (روزنامه کیهان ٣٠ مرداد ١٣٥٨، صفحه ٢). بر اساس نوشته‌های آیت الله خلخالی، تعدادی از علما و مردم پاوه به نزد وی آمدند و درخواست کردند که دستور عفو صادر کند. وی پاسخ داد: "عفو فقط از رهبر انقلاب... باید صادر شود" (کتاب "ایام انزوا" صفحه ٩٧). آقای بهمن عزتی ساعت ٦ بامداد ٣٠ مرداد ١٣٥٨ در همان محل درگیری که پاسداران در آنجا کشته شده بودند، تیر باران شد.

پی نوشت: حسین پیرخضری (معلم) ساعت 18و30 دقیقه روز 3 شهریورماه 1358 به همراه8 نفر دیگر در مریوان اعدام شد.

خالد باباحاجیان(معلم ) تاریخ اعدام آبان ماه 1361 – زندان سنندج.

گزارشی تکان دهنده و موثق از کهریزک

2010-04-19T11:49:00.000-07:00

یادداشت بنیاد عبدالرحمن برومند: استشهادیه زیر حاصل مصاحبۀ بنیاد عبدالرحمن برومند با یکی از افرادی است که پس از وقایع ۱۸ تیر ماه ۱۳۸۸، روز یاد بود دهمین سالگرد حمله به کوی دانشگاه (۱۳۷۸)، بازداشت، و در آغاز به مدّت چند روز در بازداشتگاه کهریزک، و سپس به زندان اوین منتقل شد. این مصاحبه در آذر ماه ۱۳۸۸ در خارج از ایران انجام شده است. برای حفظ خویشان و نزدیکان مصاحبه شونده از آزار و اذیت نیروهای امنیتی دولت جمهوری اسلامی ایران، نام اصلی مصاحبه شونده محفوظ و از اسم مستعار استفاده شده است.

یک روایت فوق العاده واقع بینانه از داستان کهریزک با رعایت کلیه جوانب انصاف
تاریخ مصاحبه: ٢١ آذر ماه ١٣٨٨.
بازداشت در اعتراضات روز ۱۸ تیر ١٣٨٨

سعید:
من ۲۳ ساله هستم و روز ۱۸ تیر۱۳۸۸ در خیابان سهروردی شمالی دستگیر شدم. ٣ مأمور لباس شخصی من و یک نفر دیگر را بازداشت کردند در یک ماشین شخصی (سیرا) انداختند. همینطور در ماشین ما را میزدند. چندین بار با بی سیم تماس گرفتند که ما را به کدام پایگاه [پلیس] ببرند و جواب می گرفتند که جا نیست. تعداد دستگیر شدگان خیلی زیاد بود و ما یک ساعت در شهر گشتیم. ما را اول به پلیس امنیت* واقع در خیابان انقلاب بردند و در آنجا به مدت یک روز نگهداشتند. در مدتی که در پلیس امنیت بودیم نه آب داشتیم و نه غذا. آنها ما را مجبور کردند تا اتهامات را بپذیریم. اگر امضا نمی کردیم ما را با کابل یا شلنگ می زدند حیدری فر قاضی بود که در پلیس امنیت حضور داشت و ما با او ارتباط مستقیم داشتیم. او ما را به کهریزک فرستاد.
[در روز اول بازداشت درپایگاه پلیس امنیت] حیدری فر یک فرم برگه آ٤ کپی گرفته بود که باید همه اطلاعات را در آن وارد می کردیم. یک صفحه برای پرکردن بود. یک صفحه هم جرمهای ما بود که از قبل نوشته شده بود. برای همه همان جرایم درج شده بود.
یک صحفه اش در مورد کار و شغل و [اطلاعات مربوط به افراد]... بود. در فرم سؤالاتی از قبیل اسم، سابقه [کیفری]، آثار خالکوبی ، کجا زندگی میکنی، متأهل هستید یا مجرد، و در مورد شغل طرح شده بود. در مورد سفر به خارج کشور می پرسیدند، کدام کشور و به چه قصد رفته اید. دانشجوها گفتند که دانشجو بودند و نوشتند. اطلاعات دقیق را در فرمها نوشتیم و بعد یکی یکی رفتیم جلوی حیدری فر.
صفحه جرمها برای همه یکسان بود. اقدام علیه امنیت ملی، تمرد از دستور پلیس، تبلیغ علیه نظام جمهوری اسلامی، اجیر شده توسط رسانه‌های بیگانه بی‌بی‌سی و وی او ای...فقط باید انگشت می زدیم. یکی را توی سوپرمارکت، یکی را توی درگیری و یکی را توی اتوبان همت، نرسیده به تهرانپارس گرفته بودند. همه یک جرم داشتیم و برگه را باید انگشت میزدیم. یک درجه دار بالای سرمان ایستاده بود. میگفتیم ما قبول نداریم ولی میگفت انگشت بزن. من سعی کردم نزنم ولی کتک خوردم. با مشت و لگد و شلنگ میزدند. حتی خود حیدری فر هم گاهی از بالای سکو می آمد پایین و خودش هم چک و لگد می زد. من هم انگشت زدم. همه انگشت زدند.
در پلیس امنیت چیزی در مورد اینکه فقط دانشجوها را به کهریزک میفرستند نگفتند. فقط یک لیست داشتند و اسمها را صدا میزدند. سربازی آمد و اسمها را خواند و گفت اینها میروند اوین و فقط یک مینی بوس به اوین فرستادند. تعدادشان زیاد نبود. نپرسیدند که ما دانشجو هستیم یا نه. به هر حال آنها که دانشجو بودند در فرمها نوشتند. برای اینکه کسی را بفرستند به اوین نمی دونم چطور انتخاب کردند. شاید به چهره ها نگاه می کردند. از ما سئوال خاصی نکردند که جزو کدام گروه هستید.
ما را که حدود ۱۶۸ نفر بودیم و در میانمان دانشجو هم بود از پایگاه پلیس امنیت به کهریزک بردند. سن افراد بین ۱۵ تا ۷۵ سال بود. حدود ۱۵ نفر مسن بودند. متوسط سن بقیه بین ۲۲ و ۲۳ بود. ما را در سه اتوبوس به بزرگی اتوبوسهای شرکت واحد بردند. اتوبوسهای قدیمی (ولوو) شاید ٤۰-٥۰ ساله. روی هر دو تا صندلی ٣ نفر نشسته بودیم و وسط اتوبوس هم پر از آدم بود. چشم بند داشتیم و دستهایمان با دستبند پلاستیکی بسته شده بود. تعداد خیلی زیاد بود و همه جا پر بود. اتوبوسها پرده داشتند. همچنین یک اتوبوس پر از دختر نیز وجود داشت. اما ما ندیدیم که آنها را کجا بردند.

بازداشتگاه کهریزک
از بهشت زهرا گذشتیم. وقتی از بهشت زهرا گذشتیم، یک ستوان دو نیروی امنیتی گفت که چشم بندها را برداریم. کهریزک جایی در میان بیابان است. سه قسمت وجود دارد تحت نام "قرَن یک " [مخفف قرنطینه] و" قرَن دو" و "قفس". حیاط کهریزک در دو سطح است. قرَنها در قسمت پایین و تقریباً زیر زمین هستند. در قسمت بالای حیاط سی چهل قفس بود که در هر کدام یک نفر زندانی بود. دیواری دور این سه قسمت است که بالایش سیم خاردار دارد و همچنین با سربازان مسلح محافظت می شود. ما شنیده بودیم که کهریزک جای وحشتناکی است.
وقتی وارد شدیم ما را روی زمین نشاندند. توسط سربازان محاصره شده بودیم. یک ستوان دوم برای ما صحبت کرد:
"اینجا اسمش کهریزک است. کهریزک یعنی آخر دنیا. اینجا همه شما خوی وحشیگری می گیرید. از اینجا کسی زنده بیرون نمیره."
آنها ما را گشتند و وارد حیاط شدیم. اسامی ما را گرفتند و مجبورمان کردند تمامی لباسهایمان را درآوریم. همگی کاملاً برهنه بودیم. مجبورمان کردند تا لباسهایمان را توی یک سطل آشغال بیندازیم. ۳۰ دقیقه ما را برهنه نگهداشتند و بعد کتک زدن با چوب و شنلگی بزرگ در حیاط شروع شد. شلنگ های کلفت که بعضی انعطاف داشتند و بعضی سفت بودند. خیلی درد داشت. حدود [ساعت] ۶ یا ۷ بعد از ظهر بود که ما را به "قرَن یک " بردند. توانستیم یک تکه لباس، هر چه به دستمان می رسید، دور کمر خود ببندیم. در آنجا کسانی بودند که از مدتی قبل آنجا زندانی بودند. برخی از آنها شبیه گرسنگان بیافرایی بودند. خیلی لاغر و گرسنه.
تعداد ما خیلی زیاد بود به طوریکه در جایی که برای ۲۰ نفر بود ۱۶۰ نفر را گنجانده بودند. بنابراین نمی توانستیم بنشینیم. می بایست ایستاده بخوابیم. نیمی از ما می نشست و نیمی دیگر می ایستاد. اجازه نداشتیم به توالت برویم. همگی چند بار از حال رفتیم. خیلی گرم بود. یک دریچه کوچک برای ورود هوا وجود داشت که شبها از آن بوی گازوئیل می آمد. پنجره ای وجود نداشت. ما برای هوا به در زدیم اما آنها به جایش مثل این بود که با اگزوز ماشین گازوئیل به داخل می فرستادند.
خیلی تشنه بودیم. این مشکل بزرگی بود. بازداشتی ها درخواست آب کردند اما تنها به اندازه یک تا دو لیوان آب در روز می گرفتیم. یک تانکر روی بام بود که روزی یکبار پر می شد. آب گرم و بسیار کثیفی بود. لیوانی نداشتیم. همگی از یک بطری به نوبت استفاده می کردیم. روزی یک قطعه نان و کمتر از ربع یک سیب زمینی به ما می دادند.
در آن چند روز که در کهریزک بودیم گاهی ساعت ۴ صبح به داخل "قرَن" می ریختند و ما را به حیاط هل می دادند و با شلنگ می زدند. بعد ما را به خط می کردند و ستوان دوم فریاد می زد و از ما سؤال می کرد و ما باید جواب می دادیم.
س: "اینجا کجاست؟"
ج: "کهریزک"
س: "کهریزک کجاست؟"
ج: "آخر دنیا"
س: "غذا خوبه؟"
ج: "بله قربان"
س: "فضاش خوبه؟"
ج: "بله قربان"
س: "از محیط اینجا لذت می برید؟"
ج: "بله قربان"
و او می گفت:"باید بلند بگید که صداتون به همه تهران برسه".
ما گرسنه و تشنه بودیم. تشنگی خیلی آزارمان می داد. مردم را در داخل شکنجه می کردند و برخی را بیرون می بردند. برای مثال، اگر کسی آهسته تر از بقیه راه می رفت، تنبیه می شد.
من را مثلا یکبار از پایم آویزان کردند. یک نفر به نام جوادی فر خیلی تشنه بود و من بطری را بردم و سعی کردم برای او آب بگیرم. وقت شمارش افراد بود. هر زمان شب یا روز امکان داشت شمارش صورت بگیرد. ما در ده ردیف در صف ایستاده بودیم. من از صف درآمده بودم تا تقاضای آب بکنم. در همین موقع مرا صدا کردند. یکی از زندانیان سابق بود [که مأمور حاضر غایب کردن بود]. آنها را به عنوان اراذل و اوباش دستگیر کرده بودند و اکنون برای مسئولان زندان کار می کردند. (دو نفر به نام محمد تیفیل و تقی کینگ کونگ) آنها در خدمت ستوانها بودند و شبها در قفسها می خوابیدند. ستوانها سه نفر بودند و هر کدام شیفت ۴۸ ساعت کار می کردند.
آنها مرا [که در صف سرجای خودم نبودم] صدا زدند و پاهای من و یک نفر دیگر را با پابند بستند. هوا خیلی گرم بود و ما شدیداً عرق کرده بودیم. من را بلند کردند و زنجیری را که به پابندم وصل بود از بالای در "قرَن" رد کرده و از پا از در آویزان کردند. بعد شروع به زدن من با شلنگ کردند. بقدری درد داشت که گوشت تنم در آمده بود. مدام به من می گفتند: "بگو گه خوردم." من بلافاصله گفتم ولی آنها رها نمی کردند. زندانیان مدام صلوات می فرستادند تا زندانبانان مرا پایین بیاورند. سرانجام مرا پایین انداختند و من روی پهلویم افتادم. حس کردم دنده ام شکست. تماماً سیاه و کبود شده بودم.
روز سوم یا چهارم بود که ساعت ۱۲ ظهر ما را به حیاط بردند. نیمی از ما را مجبور کردند تا روی چهار دست و پا راه برویم و دیگر زندانیان را روی پشتمان ببریم. می بایست آنها را دور حیاط می بردیم. زمین به قدری داغ بود که می سوختیم. بعد از پنج دقیقه روی زمین فقط خون می دیدم که از دستها و زانوان دیگران ریخته بود. من مرد پیری را روی پشتم حمل می کردم. ما دور حیاط را بیست تا بیست و پنج بار طی کردیم. اگر متوقف می شدیم ما را می زدند.
هر کسی زخمی یا شکستگی استخوان در ناحیه ای از بدنش داشت. محیط به قدری کثیف و گرم بود که هر زخمی بلافاصله چرکی می شد. همه عفونت داشتند.
من به جز یک مورد که شنیدم، شاهد تجاوزی در کهریزک نبودم. باباعلی (حدود ٤۰ ساله) به جرم مواد مخدر آنجا بود و سایر زندانیان به او تجاوز کردند. زندانیان عادی از اراذل و اوباش هم با ما در آنجا زندانی بودند. کسانی که نزدیک دستشویی بودند دیده بودند و بعداً برای ما تعریف کردند. گوشه سوله یک دستشویی بود که با یک دیوار از بقیه بند جدا شده بود. در نداشت و دستشویی هم نداشت. خیلی هم کثیف بود. [یک سوراخ در زمین] ولی چند نفر آنجا می خوابیدند چون هوا خیلی کم بود و آنجا هواکش داشت. آنها که نزدیک دستشویی بودند گفتند که در آنجا به باباعلی تجاوز شده بود. در کهریزک نگهبانان نزدیک ما نمی آمدند. آنها به خاطر بوی بد ماسک می زدند. ما کثیف و پر از عفونت و تهوع آور بودیم. به جز آنهایی که برای ستوانها کار می کردند، بقیه زندانیان رمقی نداشتند که به کسی تجاوز کنند. آنها ضعیف و بسیار لاغر بودند.
ولی هم در کهریزک و هم در اوین دیدم که آنها از بطری برای تجاوز به مردم استفاده می کردند. شاید سه یا چهار نفر از دوستانمان به وسیله بطری مورد شکنجه قرار گرفته بودند. در اوین یک نفر را که اعتراض کرده بود به درختی بستند و با بطری به او تجاوز کردند. بعضی از زندانیانی که برای تمیز کردن حیاط تعیین شده بودند، شاهد این واقعه بودند. وقتی بازگشت دچار خونریزی شده بود. حدود ۲۳ یا ۲۴ ساله بود. دکتری آمد و او را ویزیت کرد. در اوین اگر تقاضا می کردید می توانستید دکتر را ببینید ولی دستگاه عکسبرداری یا نظایر آن وجود نداشت. وقتی من آزاد شدم او هنوز زندانی بود.
ما را پس از پنج روز به اوین بردند. در کهریزک چندین نفر بیهوش شدند. مسئولان می دیدند که ممکن است زنده نمانیم.
اوین تمیزتر بود. ما در اندرزگاه ۱ بودیم. آنها دکتری آوردند و گفتند که هیچ کس تا زمانی که آثار کبودی داشته باشد آزاد نخواهد شد. به ما دارو و پماد دادند. برای من این دوره [چند هفته] طول کشید.

زندان اوین
در [مدتی که در اوین بودیم] بارها بازجویی شدیم. بعضی وقتها ما را می بردند و ساعتها در انتظار بازجویی نگه می داشتند. آنها سؤالهایشان را می کردند و بعد برای ساعتها می رفتند. می بایست روی صندلی رو به دیوار بنشینیم. بعضی وقتها نمی دانستیم که آیا بازجو پشت سرمان است یا نه. می توانستیم صدای فریادها و جیغها را بشنویم. می خواستند بدانند که به چه حزبی تعلق داریم. می خواستند بدانند که با کدام رسانه مصاحبه کرده ایم. حتی پیشنهاد کمک به ما می کردند. کامپیوتر مرا آورده بودند و عکس موسوی را یافته بودند. همچنین عکسی از من در تظاهرات پیدا کرده بودند. می خواستند بدانند که کمونیست، مجاهد و یا سلطنت طلب هستیم. به آنها گفتم که حتی نمی دانم کمونیسم چی هست. از من پرسیدند که به کی رای داده ام و چرا؟ پرسیدند چرا فکر کرده ام تقلب شده است. من به بازجو گفتم که اعتراض من مسالمت آمیز بوده و چیزی نمی دانم اما به خاطر کاری که در کهریزک کرده اید سه نفر از دوستانمان مرده اند. ما را تهدید کردند که اگر نمی خواهیم که دوباره برگردیم نباید چیزی درباره کهریزک بگوییم.
تا مدتها نتوانستیم به خانه تلفن کنیم. خانواده من نمی دانستند که زنده هستم یا مرده. وقتی در اوین بودیم، شاید روز بعد از اینکه شنیدیم دستور بستن کهریزک را دادند، نماینده ای از طرف خامنه ای آمد. گروهی بود که دکتر بروجردی از کمیسیون امنیت ملی مجلس و چند نفر دیگر هم در آن بودند. چند نفر با دوربین فیلمبرداری و عکاسی هم همراه آنها بودند. آنها ما را در چند اتاق جمع کردند و اطاق به اطاق آمدند و با ما صحبت کردند. آنها گفتند که "آقا درباره کهریزک نمی دانسته است" و اینکه کهریزک برای زندانیانی نظیر ما نبوده و سعی کردند ما را آرام کنند. آنها گفتند که متاسف هستند و ما را آزاد خواهند کرد. گفتند که اشتباهاتی شده و آنها حیدری فر، قاضیی را که ما را به کهریزک فرستاده بود، محاکمه و مجازات خواهند کرد. با چند نفر هم بیرون اندرزگاه مصاحبه کردند. از داخل هم عکس گرفتند.
حدود دوازده روز پس از بازداشتمان، چند قاضی از "حقوق شهروندی"* به دیدار ما آمد. ما را در شرایط رقت باری دیدند. آنها خیلی غمگین بنظر می رسیدند و از شرایط تکان خورده بودند. به ما کاغذ دادند تا شرح آنچه را که بر ما گذشته بود بنویسیم. ما حقیقت را نوشتیم و اینکه چه بر سرمان آمده بود. ما تا آن روز اجازه تلفن به خانواده را نداشتیم. آنها گفتند که اجازه تلفن به خانه را خواهند داد.
روز بعد، حیدری فر خیلی عصبانی داخل شد. گفت: چرا حرف زده اید؟ او حتی موفق شد که از دو تا سه زندانی اعتراف بگیرد که با آنها خوشرفتاری شده است و آنها را مجبور کرد با انگشت زدن متن اعترافاتشان را تایید کنند. او آنها را به اتاق نگهبانان در خارج از "اندرزگاه" برد. ما نمی توانستیم حرفهایشان را بشنویم به جز مواقعی که داد می زدند. او به بقیه ما گفت که شما که انگشت نزدید تا "انقلاب مهدی" در زندان خواهید ماند.
من مرتضوی را یکبار در اوین دیدم. او با ۷ تا ۸ محافظ بود. نگهبانان گفتند که آماده باشید و درست بنشینید چرا که مرتضوی دیدار می کند و اینکه می خواهد ما را ببیند. اما مرتضوی هرگز داخل نیامد. او ما را از پشت میله ها نگاه کرد و رفت.

پس از آزادی
پس از آزادی مدت یکماه بستری بودم. بعد از پنج روز احساس خستگی زیاد داشتم. دیگر نمی توانستم بایستم. از نظر جسمی و روحی بسیار خسته و فرسوده بودم. مدام کهریزک را به یاد می آوردم. عفونت زیادی در بدن داشتم. برای چند روز در بیمارستان بودم. بعد هم در رختخواب در خانه ام بودم. شانه و دنده هایم باندپیچی شده بود. آمپول پنیسیلین و سرم به من وصل کرده بودند. بعد از یکماه حالم بهتر شد.
وقتی آزاد شدم از سازمان قضایی نیروهای مسلح مرا خواستند. گفتند که می خواهند از ما دلجویی کنند. گفتند شما شکایت کنید از کسانی که شما را زدند. ما نمیدانستیم چکار کنیم. با هم مشورت می کردیم که برویم یا نه. بالاخره رفتیم. عکس کارمندان کهریزک را آورده بودند. خودشان را هم همینطور. شاید ٩۰ یا ۱۰۰ نفر شکایت کردیم.
استاندارهم زنگ زده بود که بیایید دلجویی کنیم. ما رفتیم [به استانداری]. به ما گفتند با شبکه های خارجی مصاحبه نکنید. چهره نظام را خدشه دار نکنید. شبکه خبر آمد و با برخی از زندانیان مصاحبه کرد. از صدا و سیما هم آمده بودند. همچنین یک دکتر آورده بودند در یک اطاق. آنها در برابر دوربین می گفتند که از این بچه ها مراقبت می کنند. هر کس که احتیاج دارد می تواند آزمایش بدهد و دکترها به رایگان آنها را درمان می کنند. و اینکه ما غرامت دریافت خواهیم کرد. از ما پرسیدند که آیا می خواهیم مصاحبه کنیم و گفتند که این فیلم را فقط برای بیت رهبری می خواهند. گفتند که برای پخش از تلویزیون نیست. چند نفر قبول کردند. اما بخشهایی از مصاحبه ها را، سانسور شده، در تلویزیون نشان دادند.
بمدت یک ماه پس از آزادی، چندین بار کسانی از اطلاعات سپاه و پلیس امنیت می آمدند و ما را می بردند تا شکایتمان را پس بگیریم. بعد که می خواستیم شکایتمان را پس بگیریم، سازمان قضایی می گفت که به آنها گوش ندهیم و شکایت خود را پس نگیریم. گیج شده بودیم. نمی دانستیم که از ما چه می خواهند. در مورد من پنج یا شش بار آمدند. آنها مرا به شیوه قپانی دستبند زدند. دو بار داخل یک ماشین با من حرف زدند. بعضی وقتها مرا می زدند. یکبار با من به خوبی حرف زدند و گفتند که تو نمی توانی علیه رژیم شکایت کنی. دفعات دیگر مرا با چشم بند به جای دیگر بردند و بعد در خیابانها رها کردند. سرانجام آنها اینقدر کردند تا رضایت دادم. گمان می کنم همه را مجبور به پس گرفتن شکایاتشان کردند. نیروهای امنیتی بودند که همه را قانع می کردند تا شکایاتشان را پس بگیرند. افراد لباس شخصی ما را به کلانتری نیروی انتظامی محل سکونتمان بردند تا شکایتمان را پس بگیریم. نمی توانستیم با وجود این شکایات در خیابان ها راه برویم. هربار که تظاهراتی برپا می شد ما را میگرفتند. می خواستند که گزارش دهیم و اطمینان دهیم که ما درگیر نبوده ایم. در بعضی مواقع کامپیوترهای ما را گرفتند. من احساس ناامنی می کردم. تحملش برایم غیرممکن شده بود.

افرادی که در دوران بازداشت جان باختند
یک پدر و پسر قبل از ما در کهریزک بودند. می گفتند که مدت یکماه در آنجا بوده اند. آنها را پس از تظاهرات [خرداد ماه] دستگیر کرده بودند. پدر طی زمانی که ما در کهریزک بودیم مرد. حدود ۵۰ تا ۵۵ سال داشت. ما تنها سه روز پس از مرگش فهمیدیم. پسرش چیزی درباره مرگ پدرش نمی گفت تا بتواند سهم غذای او را بگیرد. بیشتر نمی دانم. ما وقت صحبت کردن نداشتیم. فشار آنقدر زیاد بود که ما فقط به فکر این بودیم که کجا بایستیم.
امیر جوادی فر با ما بود. او بلند قامت و خوش سیما بود. آرواره اش شکسته بود و برای خوردن مشکل داشت. ما قطعات ریز نان را به دهانش می گذاشتیم تا کمکش کنیم بخورد. او بسیار ضعیف بود و نمی توانست تند راه برود. به همین خاطر مرتب کتکش می زدند. به من گفت که نمی تواند با چشم راستش ببیند. این روز سومی بود که در کهریزک بودیم. چشمش عفونت کرده بود. سعی کردیم مراقبش باشیم و او را نزدیک در"قرَن" نشاندیم تا هوا بخورد. زمانی که ما را به اوین بردند، جوادی فر بیهوش بود. ما مجبور شدیم او را تا اتوبوسها حمل کنیم. جوادی فر در اتوبوس دیگری با دوستم بود و در اتوبوس مرد. ما جسدش را در حیاط دیدیم.
محسن روح الامینی هم با ما بود. او سرگیجه داشت. به سرش ضربه زیاد زده بودند. او گفت که در تظاهرات دستگیر شده است. اما نمی فهمید که چرا آنجاست. به قدری شکنجه شده بود که کمرش عفونی شده بود و پر از جوشهای چرکی بود. می توانستم پشتش را ببینم. ما همگی کم و بیش برهنه بودیم. پوست پشتش عفونی و پاره شده بود. ما همگی کتک خورده بودیم اما محسن را در خیابان هنگام دستگیری به شدت زده بودند. به نظر می رسید که چندین شکستگی استخوان داشته باشد. محسن به من گفت که چه کسی هست [فرزند یکی از مقامات عالیرتبۀ نظام]. فکر کردم دارد سربه سرم می گذارد. همگی در حیاط بودیم. نمی دانست که به آنها بگوید کیست یا نه. به او گفتم که نمی دانم باید بگوید یا نه. نمی دانم که به آنها گفته بود یا نه. اما بعضی مواقع او را صدا می زدند. دیگران را هم صدا زده و کتک می زدند. او در میان کسانی بود که بیشتر صدایشان می زدند. آخرین باری که او را دیدم زمانی بود که ما را به اوین بردند. زمانی که ما را به اوین بردند، امینی تقریبا بیهوش بود. ما مجبور شدیم او را به اتوبوس حمل کنیم. محسن وقتی که به اوین رسیدیم مرد. او خیلی تشنه بود و ما مدام تقاضای آب کردیم ولی کسی به ما توجه نکرد. وقتی که از اتوبوس خارج شد به شدت بالا آورد. او در حیاط اوین مرد. ما چک کردیم. رئیس زندان او را با همان حالت پس فرستاد کهریزک.
محمد کامرانی هم با ما زندانی بود. ما همگی در اندرزگاه بخش یک [زندان اوین] بودیم. کامرانی در اتاق ۵ بود و روی تخت دوم می خوابید. حالت تهوع داشت. خیلی حالش بد بود و هر روز بیمار بود. دو روز پس از اینکه ما را به اوین بردند او بیهوش شده بود. می توانستی آثار کبودی را روی بدنش، دستهایش و بازوانش ببینی. شانه اش زخمی و عفونی شده بود. او را به بهداری اوین بردند. بعد که درباره او پرسیدیم گفتند که در بهداری است. او را به بیمارستان بردند و در آنجا مرد. کامرانی بسیار آرام و مودب بود. احتمالا حدود ۱۹ سال داشت.

_________________
* پلیس اطلاعات و امنیت عمومی (پلیس امنیت) یک واحد تخصصی نیروی انتظامی است که وظیفه آن کنترل نظم و امنیت در کشور اعلام شده ‌است. از نقطه نظر نیروها امنیتی دولت جمهوری اسلامی، انتخاب آزاد پوشش، خال کوبی، استماع موسیقی یا روزه خواری، در کنار تجمعات سیاسی از جمله عوامل اختلال نظم عمومی محسوب می شوند.

آسمان را نمی توان به بند کشید!

2010-04-17T18:53:00.000-07:00

روزی که به لوشان می‌رفتیم تا از خانواده‌ی مرحوم ولی الله گودرزوند چگینی درخواست کنیم تا بزرگواری کنند و از اعدام ابراهیم گودرزوند چگینی – نوجوانی که در ۱۷ سالگی در پی یک نزاع کودکانه مرتکب قتل دوستش شد- بگذرند؛ با هم دوست شدیم. دوستان یک ون کرایه کرده بودند و همراه دو بزرگوار از مادران صلح راهی لوشان شدیم. چهره‌اش آنقدر آرام ومهربان بود که ناخوداگاه جذبش شدم و بعد گویی سال‌ها است که هم را می‌شناسیم. در تمام طول راه حرف زدیم .از هردری سخنی…

از روناک گفت و زندان مرکزی سنندج. از روناک گفت که زندانیان عادی با تحریک زندانبان آزارش می‌دادند و او دغدغه ‌ش این بود که کتابخانه ‌ی برایشان فراهم کند و کلاس سواد آموزی برایشان برگزار کند. از هانا می گفت که در اثر عدم درمان عفونت شنوایی یک گوشش را از دست داده بود از بخش زنان می‌گفت و سرویس بهداشتی که فقط دوتا بود و دعواهای هر روزه زنانی که خشم محرومیت از حداقل امکانات انسانی را بر سر همدیگر تخلیه می کردند. از رفتار خوبی که زنان زندانی با او داشتند. از انفرادی‌هایی می‌گفت که از تمام امکانات زندگی یک کتاب قرآن داشت. از کیفیت افتضاح غذا در زندان. و این‌که پس از آشنایی با آن زندان و زندانیان با عزمی راسخ تر از قبل راهی خانه شده است از وثیقه ۱۰۰ میلوینی می‌گفت وفشار صاحب وثیقه و از این‌که آمد و رفت در شهرهای کردنشین را برایش غدقن کرده بودند و از این‌که مسئولان پرونده‌اش اصرار داشتند که خودش برای آزاد کردن وثیقه حضور داشته باشد و همان‌ها که از او می‌خواستند خود برای حل مشکل به سنندج بازگردد حکم محرومیت تردد به شهرهای کردنشین را برای‌اش صادر کرده بودند. مراجعه همسر و وکیل وی نیز بی نتیجه بود.سما بهمنی فعال حقوق بشر در مردادماه سال ۱۳۸۷ به همراه همسرش راهی سنندج شد تا گزارش مستندی از زندگی و فعالیت‌های فرزاد کمانگر – معلم دربند کرد که دوسال متوالی به عنوان معلم نمونه برگزیده شده بود و اکنون با حکم اعدام در زندان اوین به سر می برد- تهیه کندوآن را به قوه قضاییه ارائه دهد تا بدانند فرزاد چقدر عاشق صلح و عدالت و کودکان و کتاب است ؛شاید که حکم اعدام وی را لغو کنند .اما قبل از آغاز وی و همسرش هردو بازداشت شدند وسما بهمنی به سه سال حبس تعلیقی محکوم شد. پس از آزادی در نوشته ای وضعیت زنان در زندان مرکزی سنندج را تشریح کرد و همین امر موجب افزایش فشارها بر وی و خانواده اش شد. داروهای داروخانه همسرش در بندر عباس ضبط و توقیف شد و پس از دوندگی های بسیار زمانی موفق شدن داروها را که سرمایه زندگیشان بود پس بگیرند که مدتها ازتاریخ مصرفشان گذشته بود.بعدها هم داروخانه را آتش زدند .یعنی تمام سرمایه زندگیشان را.سما بهمنی که برای آزاد کردن وثیقه ۱۰۰ میلیونی اش به سنندج رفته بود در تاریخ ۱۳ بهمن ماه ۱۳۸۸ و در راه بازگشت به محل سکونت خویش بازداشت وبه جرم تردد در مناطق کردنشین راهی زندان مهاباد شدو برای دومین بار به خاطر اتهاماتی که پیش تر بابت آن محکوم شده بود خلاف قانون محاکمه شد و دادگاه انقلاب مهاباد وی را به یک سال حبس تعزیری محکوم کرد.گفته می شود پس از قطعیت حکم، پرونده جهت اجرایی شدن سه سال حبس تعلیقی سابق به دادگاه انقلاب شهر سنندج ارسال خواهد شد.سما بهمنی دختر ۷ ساله ای دارد که ۳۸ روز است که دور ازمادر به سر می برد وهردو بیقرار هم.به چه جرمی این مادر و فرزند را از وجود هم محروم ساخته اید ؟ به جرم انسان دوستی و طلب عدالت.سما نباید در زندان باشد.آزادش کنید.
خوشه های گندم پروهیچ دست تمنادریغ
سنبله ها را درونخواهد کرد.
دروگران همه پیش از درو ،درو شده اند.*

نوشته ای که سما برایم نوشت.

اخراج دختر۱۴ساله سما بهمنی، فعال حقوق بشرازمدرسه

پی نوشت :نوشته فوق قبلا در سایتهای زیر به چاپ رسیده است.

خبرگزاری حقوق بشرایران/رهانا
کمیته گزارشگران حقوق بشر
مدرسه فمینیستی

وبلاگ تخصصی (روانشناسی مشاوره)

2010-04-07T15:54:00.000-07:00

دوستان جهت عدم تداخل مقالات مربوط به روانشناسی مشاوره و جهت استفاده دوستان و پاسخگویی به سوالات وکمک به حل مسائلی شامل :اصول صحیح فرزند پروری ،مشکلات فردی و خانوادگی ،کتابدرمانی ،آشنایی با بیماری های نوروتیک و شیوه های درمان روانشناختی آنها ،خودشناسی و رهایی از وابستگی های ارتباطی ناسالم ،آشنایی با باورهای غیر عقلانی و مسموم و کمک در تبدیل آنها به باورهای سالم ؛در صدد راه اندازی یک وبلاگ تخصصی هستم که به محض آماده شدن آن شما دوستان عزیز را مطلع خواهم ساخت.

رسید مژده که ایام غم نخواهد ماند

2010-03-20T16:17:00.001-07:00

به امید آزادی ایران و ایرانیان دربند.
با احترام به تمامی کشته شدگان راه آزادی دراین 31 سال .

سلام دوست ندیده ام

2010-03-10T20:52:00.000-08:00

من بهناز هستم.همان خواهری که هنوز دو سال از برادرش کوچکتر است .همان خواهری که هنوز یاداوری غم های برادر آتش به جانش می کشد.همان که عهد بست به حرمت تمام زندانیان وآسیب دیدگان وکشته شدگان راه اندیشه برای بازداشت برادرش گریه نکند و فقط داستانهای کودکی تلخش را مرور کند..

کی باز می گردی داداش جان؟!علی اشرف درویشیان ،تا یاخچی آباد ومدیر مدرسه آرامش می کردکه تنها تو نیستی که پدر مظلومت به جرم گناه ناکرده بیکار است و شرمسار کودکانش ؛اما هرگز کودکانش را بدون کتاب رها نمی کند حتی اگر کوپن هایی که حکم تغذیه ی روزانه را دارد بفروشد و بچه های پرورشگاه ما بخرد ومن از خوشحالی بال دراورم و انقدرمرورش کنم و پوست لبانم را بکنم تا کتاب پاره پاره شود.

مگر می توان اندیشیدن وپرسش داشتن و به دنبال پاسخ گشتن را بازندانی کردن متوقف کرد؟همان پرسش هایی که آن چنان عمیق به جانت نشسته اند که خودت هم که بخواهی نمی توانی متوقفشان سازی تا چه رسد به کسانی که حتی این واژه را نمی شناسند؟ مگر می توان چیزی را به بند کشید که نمی شناسیش و اگر می شناختیش دیگر توان به بند کشیدنش را نداشتی حتی اگر می خواستی؟

پرسشهایی که از کودکی به دنبال پاسخشان می گشتی تا هنوز؟چرا پدرم همیشه در خانه و کنار ماست؟چرا در خانه ی ما فرش نیست و ما جمعه ها در پذیراییمان فوتبال بازی می کنیم؟ ونمی دانستی در همین نزدیکی ها کودکانی هستند که از خود می پرسند چرا ما در خانه پدر نداریم؟ و نمی دانستی که پدرانی هستند که همین نزدیکی ها در گورهایی بی نشان خوابیده اند .

بعدها هم فقط جنس سوالاتمان بود که عوض می شد.اما هنوز پاسخی نبودواگر بود هم ،پاسخی نبود که عطش کنجکاویت را فرو بنشاند و بگذارد تو هم کودکی کنی .

چرا در مدرسه کیفهایمان را می گردند؟چرا فقط رنگ مشکی خوب است؟چرا پاسخ عشقهای نوجوانی اخراج از مدرسه است؟چرا سر کلاس دینی بعضی از بچه ها بیرون می ایستند؟چرا به پاهای زنان در خیابان شلاق می زنند؟چرا باید مخفیانه فیلم ببینیم و آن را زیر لباسهایمان مخفی کنیم؟چرا هنگام گفتگو با ناظم مدرسه باید سر به زیر باشیم و نگوییم من .اجازه آقا ما بگیم؟اجازه خانم میشه ما بریم آب بخوریم؟

چرا دختری که در دبیرستان ما بود و مو وابرو نداشت و به جای ابرو با مداد برای خود نقش ابرو می کشید،هرروزبا چشم گریان از دفتر مدرسه بیرون می آمد ؟چرا دختر بی ابرو خود را به آتش کشید؟ومن سر جلسه ی امتحان ازشنیدن صدای جیغ زنی که مادرش بود خودکار از دستم افتادوبعد پلیس آمد و اورا از مدرسه به زوربیرون کرد؟.چرابعدها خانم طاهری که هرروز چشم دختر بی ابرو را گریان می کرد نخواست که ناظم مدرسه باشد و شد معلم دین و اخلاق؟

چرا وقتی کیفم را می گشتند و نامه ی فیروز-همان پسری که روزی دوستم بودوامروز حتی چهره اش را به خاطر نمی آورم -را پیدا کردند با پدرم تماس گرفتند و پدرم در دفتر دبیرستان گریه کرد؟چرا یاد آن گریه ی پدر آتش به جانم می زند و هنوز وادارم می کند به جرم گناه ناکرده احساس گناه کنم؟

چراخانواده مرجان مرادفر که درسش خوب بود و عاشق درس بود وقتی فهمیدند با محسن دوست است نگذاشتند به مدرسه بیاید و من هنوز به سرنوشت او می اندیشم؟ چرا مژگان که دوستم بود و جرم هر دوتایی مان برابر بود اخراج دائم شد؟چون مادرش مثل پدر من گریه نکرد و فریاد زد.؟ومن تا اخر آن سال خجالت کشیدم که چرا من فقط یک هفته اخراج شدم؟وهنوز به او می اندیشم وحسرت فریاد زدن بر دلم مانده است.

چرا پدرم تا لحظه ی مرگ نتوانست خود را بابت گریه ی آن روزش ببخشد؟ وچرا همیشه بابت این که آنروز از من دفاع نکرد از من می خواست که او راببخشم وچرامن هنوزپس از این همه سال احساس گناه می کنم که من مسبب شکستن غرور او شدم و این اوست که باید مرا ببخشد ؛علی رغم اینکه می دانم کسی یا کسانی که باید بخشیده شوند با وقاحت تمام هنوز هم نه تنها تقاضای بخشش نمی کنند که می خواهند مدارس را نیز به حوزه های علمیه واگذار کنند تا منیت و عزت نفس کودکان این مرزوبوم رابیشتر از گذشته سرکوب کنند وبتوانند همچنان بر مسند قدرت بمانند.

چراهایم زیاد است اما می ترسم با ادامه دادن عهدم را بشکنم و گریه کنم.می توانم تا صبح از چراهای برادرم هم بنویسم.چراهایی که او در فلسفه به دنبالشان می گردد و من درروانشناسی وبارها ساعتها با هم مرورشان کردیم .می دانم برادرم که این روزهادرانفرادی زندان مخوف گوهردشت با مثنوی همدم است همچنان می اندیشد و مرور می کند و صبور است و مقاوم.

من هم مثل شما منتظرشان می مانم .منتظر فرزادکمانگر ،بهروزجاویدتهرانی، نوید خانجانی،مهدیه گلرویه،ابوالفضل عابدینی ،سما بهمنی،مرجان صفری،بهزاد مهرانی و.........

گریه ام گرفته است اما به عهدم پای بند می مانم چرا که اگر گریه کنم شرمنده ی گورهای بی نام و نشان خاوران خواهم شد.آن روزها نمی دانستم همین نزدیکی ها هستند ؛این روزها که می دانم.

یکی بود که یکی نبود.... /یوسف پور

کو حریم امن من؟

2010-03-04T22:54:00.000-08:00

در طی 24 ساعت سه بار شاهد یورش کسانی بودیم که نام انسان را یدک می کشند.نمیدانم از کدام نهاد ی هستند و از کجا دستور می گیرند و چرا وجود ما اینقدر برایشان آزاردهنده است.اینان کیستند که به خود اجازه داده اند نیمه شب همچون سارقان از در و دیوار خانه ام هجوم بیاورند و ساعتها در حریم خصوصی ام جولان دهند.چه جملات بی پایه ای.کدام حریم امن؟تلفن هایمان شنود می شوند چرا که آنان خود گفتند می دانند خانواده ام مهمان دارند و در تدارک عروسی برادر کوچکم هستند.کدام حریم خصوصی که وقتی صاحبخانه در خانه حضور ندارد از در و دیوار هجوم می آورندو خصوصی ترین زوایای زندگیت را می کاوند.
مدتها پیش به دوستی سفارش لباس زیر می دادم از تلفن و وقتی سایز پرسید من و همسرم به هم نگاه کردیم و خندیدیم. حریم امنی وجود نداردوقتی سایز لباس تو را می دانند.حتمن آنان نیز می خندیدند.
سه روز است که برادرم را ندیده ام.دو روز است همسر مهربانم که تنها جرمش این است که شریک زندگی من شده به جرم گناه نکرده و فقط به خاطر من و خانواده ام آواره است و من از او بی خبرم.چهره ی مادرم پریشان و وحشت زده و مادر همسرم گریان ودرمانده است و من آواره.اما فریاد میزنم تابشنوند که من این همه عزیز دارم و جانی عزیز.اما آمده ام تا با زیستن قیمت پیدا کنم نه با هر قیمتی زندگی کنم.وقتی عزیزانم دربند و اواره اند وقتی خودم اواره ام و هیچ مکان امن و حریم خصوصی ندارم پس هیچ چیز برای از دست دادن ندارم.تلاش بیهوده می کنید برادران تفنگ به دست.من مانده ام و قلمم و دیگر هیچ. من از شما نمی ترسم اگرچه انفرادی دهشتناک است.من از شما نمی ترسم اگرچه عزیزم دربند شماست.من از شما نمی ترسم حتی اگر دربند شما باشم.من به راهم ،اندیشه ام به آزادی و کرامت انسان ایمان دارم.من از شما نمی ترسم.

اگر به خانه‌ی من آمدی

2010-02-27T16:26:00.000-08:00

اگر به خانه‌ی من آمدی

برایم مداد بیاور مداد سیاه

می‌خواهم روی چهره‌ام خط بکشم

تا به جرم زیبایی در قفس نیفتم

یک ضربدر هم روی قلبم تا به هوس هم نیفتم!

یک مداد پاک کن بده برای محو لب‌ها

نمی‌خواهم کسی به هوای سرخیشان، سیاهم کند!

یک بیلچه، تا تمام غرایز زنانه را از ریشه درآورم

شخم بزنم وجودم را ... بدون این‌ها راحت‌تر به بهشت می‌روم گویا!

یک تیغ بده، موهایم را از ته بتراشم، سرم هوایی بخورد

و بی‌واسطه روسری کمی بیاندیشم!

نخ و سوزن هم بده، برای زبانم

می‌خواهم ... بدوزمش به سق

... اینگونه فریادم بی صداتر است!

قیچی یادت نرود،

می‌خواهم هر روز اندیشه‌ هایم را سانسور کنم!

پودر رختشویی هم لازم دارم

برای شستشوی مغزی!

مغزم را که شستم، پهن کنم روی بند

تا آرمان‌هایم را باد با خود ببرد به آنجایی که عرب نی انداخت.

می‌دانی که؟ باید واقع‌بین بود !

صداخفه ‌کن هم اگر گیر آوردی بگیر!

می‌خواهم وقتی به جرم عشق و انتخاب،

برچسب فاحشه می‌زنندم

بغضم را در گلو خفه کنم!

یک کپی از هویتم را هم می‌خواهم

برای وقتی که خواهران و برادران دینی به قصد ارشاد،

فحش و تحقیر تقدیمم می‌کنند،

به یاد بیاورم که کیستم!

ترا به خدا ... اگر جایی دیدی حقی می‌فروختند

برایم بخر ... تا در غذا بریزم

ترجیح می‌دهم خودم قبل از دیگران حقم را بخورم !

سر آخر اگر پولی برایت ماند

برایم یک پلاکارد بخر به شکل گردنبند،

بیاویزم به گردنم .... و رویش با حروف درشت بنویسم:

من یک انسانم

من هنوز یک انسانم

من هر روز یک انسانم!

غاده السمان - شاعری از سوریه

خوابیدی بدون لالایی و قصه؛بگیر آسوده بخواب بی درد و غصه

2010-02-25T05:59:00.000-08:00

نمیدانم چرا هر وقت می خواهم قدری بی اعتنا به شرایط بیرونی به خودم فکر کنم و اندک لذتی از زیبایی زندگی ببرم،یکباره خبری،حادثه ای وتلخی جدید همه چیز را ویران می کند.این بار اما خبر تلخ ترین بود.بهزاد تماس می گیرد و می گوید دارم دیوانه می شوم.خودم را برای شنیدن درد دل دوست و برادرم آماده می کنم مثل همیشه. اما این بارانگار اتفاقی افتاده.با صدایی بلند گریه می کند و من از میان گریه ها می شنوم مسعود تشکری مرد و می شنوم که می گوید خدایا من چه بدبختم.مانده ام و هیچ عکس العملی ندارم اما لحظاتی بعد از صدای فریاد خودم به دنیا برمی گردم.اولین چیز،ماندگار ترین خاطره است که از زیر خاکستر انکار با زهرخندی به من دهن کجی می کند.خرید کردن مسعود وسه تایی خندیدن به نحوه ی خرید کردنش. می گفتیم :چطور می توانی بروی مغازه و صد گرم لپه بگیری و صد گرم گوشت.وچه پاسخ زیبایی می داد هر بار.می گفت :من نمی فهمم با سیلی سرخ کردن صورت یعنی چه.؟می گفت مرد م ما باید وضعیت اقتصادی واقعی خود را در جامعه به نمایش بگذارند نه اینکه با هر قیمتی اراسته در خیابانها ظاهر شوند و از شکم خود و بچه هایشان بزنند برای حفظ ظاهر.می گفت حکومت باید خجالت بکشد نه مردم و همیشه با سری بلند خریدهای گرمی خود را در دست می گرفت و به خانه می رفت.باد می وزد و خاک و خاکستر از روی سالها انکار بر می خیزد و چهره ی کریه خود را نشان می دهد.چهره ی کریه فقر و استبداد وکمیته و امر به معروف و ترس از اینکه مدرسه از عشق کودکانه ام آگاه شود و بعد پدر و بعد هم که حسابم با کرام الکاتبین است.ان روزها احساس می کردم بهزاد چقدر خوشبخت است که می تواند به خانه ی مسعود برود و با هم آهنگ داریوش گوش بدهند.آن زمان دختر بودن از امروز هم سخت تر بود.
خانه ی پدر مسعود همیشه خالی بود.منصوره که هم سن من بود سرگرم کار خود بود.مادر هم که وقتی پدر بیکار شد رفت پی زندگی خود.همه ی مسئولیت زندگی با مسعود بود.از پخت و پز وخرید و.... نمی خواست منصوره کودکی نداشته باشد.مهربان بود زیاد.نتوانست تحصیل کند .سرشار از استعدادی عجیب بود.زبان عربی و انگلیسی را بدون معلم آموخته بود.چه مقاوم بودیم با همه ی کودکیمان.سالها گذشت و کودکیمان گم شد.سال چهارم دبیرستان هستم.چه چهره ی زشتی دارند این زیر خاکستر پنهان شده ها.عروسی یکی از دوستانم است.مرجان.قرص ماه نزد زیباییش هیچ است.وقتی رهسپار خانه ی بخت می شودهمه ی همسایه ها ایستاده اندو محو تماشا شده اند.کمتر از 8 ماه بعد از آن عروسی مفصل در شبی تاریک وسیاه همسر مرجان با لاشه ی یک گوسفند و گونی برنج آمده است تا نذر کند برای سلامتی مرجان.شنیدم وقتی به مادر مرجان گفت دست مرجان کمی سوخته مادرش بیهوش شد.اما فاجعه عمیق تر بود.مرجان خودسوزی کره بود.انهم 8 ماه بعد از ازدواج و در حالی که هنوز بخش عمده ی جهازش را از کارتن در نیاورده بود.همسرش تمام آزادیهای انسانیش را به جرم زیبایی از او دریغ کرده بود.12 روز در بیمارستان با مرگ دست و پنجه نرم می کرد و از زندگی اش می گفت.پدر از همان روز اول کفش از پا دراورده بود و نذر کرده بود برای بهبود دخترش.12 روز بعد اما صبح هنگام در آرامش زندگی را تر ک کرد.بعدها شنیدم همسرش بعد از سه ماه ازدواج کرد و صاحب فرزند شد.
بعد نوبت منصوره بود.با یک دو رگه ی ایرانی -افغانی ازدواج کرد و رفت به به شهری دور.به ورامین.پدر مسعود مرد.و خانه به یک پنجم قیمت واقعی اش فروخته شدومسعود رفت تا خواهرش را تنها نگذارد.همسر منصوره هم اجازه نمی داد منصوره بدون اجازه آب بخورد چه رسد به بیرون رفتن از خانه.14 روزی که مسعود بیمارستان بود به عیادتش نیامد و حتی نتوانست در مراسم ختم برادر حضور داشته باشد.برادری که در اوج فقر مالی دور از چشم مرد منصوره به او پول می داد تا مبادا به سرنوشت مادر دچار شود.
مادر نیز نبود.او فقط زمانی حضور پیدا می کرد که پول می خواست.
مسعود ازدواج کرد به استخدام شرکت واحد درآمد و شد راننده ی اتوبوس.دو دختر داشت که صاحب یک پسر شد و به خاطر عشق به صدای داریوش خواننده اسم پسرش را داریوش گذاشت.خانه ی کوچکی خرید و با همسر مهربانش زندگی می کرد تا این که دچار افسردگی شد.
در این فاصله ی زمانی از هم بی خبر بودیم.
روانپزشک برای درمانش داروهایی تجویز کرد که طبعن خواب آور بود.از اتوبوسرانی خواهش کرد که چون دارو ها خواب آور هستند رانندگی نکند و به طور موقت در بخش دیگری به کار مشغول شود،اما اجازه ندادند.
بعد می گفت :وانمود کردم خیلی حالم بده.بدتر از انچه واقعن بود.وبعد در بیمارستان بستری شد،6 جلسه شوک داد و مدارکش را به اتوبوسرانی ارائه داد تا رانندگی نکند.اما باز هم نپذیرفتند.و بعد آن حادثه ی تلخ تصادف در محلاتی که از سیما پخش شد.برخورد اتوبوس با درخت در اثر خواب آلودگیه راننده ی اتوبوس .قطع پای یک نفر و مرگ دو نفر.و مسعود بعد از 8 سال کار و در حالی که استخدام شرکت واحد بود اخراج شد.بیکاری وبعد دیه و بدهکاری و فوت پسر 8 ماهه اش بر اثر خفگی در خواب بیش از پیش افسرده اش کرده بود.وقتی از خیابان می گذشت به همه چیز فکر می کرد الا خودش .یا باید 4 میلیون برای دیه ی قطع پای آن فرد می داد و یا به زندان می رفت.آخرین بار بعد از 16 آذر امسال آمده بود دیدن بهزاد.به بهزاد گفته بود من فقط دو فعال حقوق بشر را می شناسم.تو که بهترین دوستمی و اصانلو .می گفت اگر اصانلو آزاد بود حتمن برای من کاری می کرد.
وبعد آن اتفاق شوم.مسعود مرد.چرا؟-تصادف کرد و راننده به جای بیمارستان او را در بیابانی رها کرد.یک ساعت بعد پیدایش کردند و به بیمارستان رساندنش و البته موبایل و پولهای جیبش را هم بردند.
یک چشمش را از دست داده بود.مهسا دختر هفت ساله اش گفته بود:بابا غصه نخور؛یک چشم تو داری و دو تا من.بسمونه.دکتر گفت حتی اگر زنده بماند به مرور حس تمام اعضای بدنش را از دست می دهد.
12 روز هوشیار بود.نگران همسر و دخترش بود در این جامعه ی بی اخلاق.به خاطر شرایط این روزها اجازه نداد همسرش با بهزاد تماس بگیرد .نگران بود.
روز سیزدهم دچار عفونت مغز شد.سطح هوشیاریش پایین آمد و در روز چهاردهم تشنج کرد و برای همیشه به آرامش رسید.در حالی که قلب و دو کلیه اش را اهدا کرده بود.
و به سلامتی با مرگ مسعود مشکلاتش هم حل شد.چطور؟خب وثیقه ی 100 میلیونی که دائم به خاطر آن تحت فشار بود آزاد شد.از دادن 4 میلیون و زندان هم خلاص شد.هر چند همین دغدغه ها بود که نمی گذاشت مسعود در خیابان ماشینها را ببیند.
دلم می خواهد باز هم بنویسم.اخر خاک و خاکستر بر باد رفت و تمام خاطرات آن روزها در مقابل چشمانم به رقص در آمده اند.اما بغض راه گلویم را بسته و اشک جلوی دیدگانم را گرفته است.اما می دانم باز مدتها باید تلاش کنم تا این همه تلخی را در خاک پنهان کنم.شاید این بار گودال عمیقتری ایجاد کنم که هیچ طوفانی نتواند زیر خاک کرده هایم را درآورد.

به دوست بسیار نازنینم:م-ع

2010-02-18T00:51:00.000-08:00

سکوت سرشار از ناگفته‌هاست

مارکوت بیگل / Margut Bickel

ترجمه: احمد شاملو

دلتنگي‌هاي آدمي را

باد ترانه‌يي مي‌خواند،

روياهايش را

آسمان پُرستاره ناديده مي‌گيرد،

و هر دانه‌ي برفي

به اشکي نريخته مي‌ماند.

سکوت

سرشار از سخنان ناگفته است

از حرکات ناکرده

اعتراف به عشق‌هاي نهان

و شگفتي‌هاي بر زبان نيامده.

در اين سکوت

حقيقت ما نهفته است

حقيقت تو

و من.

----------

برای تو و خویش

چشمانی آرزو می‌کنم

که چراغ‌ها و نشانه‌ها را

در ظلمات‌مان

ببیند

گوشی

که صداها و شناسه‌ها را

در بیهوشی‌مان بشنود

برای تو و خویش،‌ روحی

که این همه را

در خود گیرد و بپذیرد

و زبانی

که در صداقت خود

ما را از خاموشی خویش

بیرون کشد

و بگذارد

از آن چیزها که در بندمان کشیده است

سخن بگوییم.

----------

گاه

آن‌چه ما را به حقیقت می‌رساند

خود از آن عاری است

زیرا

تنها حقیقت است

که رهایی می‌بخشد.

----------

از بختیاری ماست

شاید

که آن‌چه می‌خواهیم

یا به دست نمی‌آید

یا از دست می‌گریزد.

----------

می‌خواهم آب شوم

در گستره‌ی افق

آن‌جا که دریا به آخر می‌رسد

و آسمان آغاز می‌شود

می‌خواهم با هر آن‌چه مرا در بر گرفته یکی شوم.

حس می‌کنم و می‌دانم

دست می‌سایم و می‌ترسم

باور می‌کنم و امیدوارم

که هیچ چیز با آن به عناد برنخیزد.

می‌خواهم آب شوم

در گستره‌ی افق

آن‌جا که دریا به آخر می‌رسد

و آسمان آغاز می‌شود.

----------

چند بار امید بستی و دام نهادی

تا دستی یاری دهنده

کلامی مهرآمیز

نوازشی

یا گوشی شنوا

به چنگ آری؟

چند بار

دامت را تهی یافتی؟

از پای منشین

آماده شو که دیگربار و دیگربار

دام بازگستری!

----------

پس از سفرهای بسیار و

عبور از فراز و فرود امواج این دریای توفان‌خیز،

بر آنم که

در کنار تو لنگر افکنم

بادبان برچینم

پارو وانهم

سکان رها کنم

به خلوت لنگرگاهت درآیم و

در کنارت پهلو گیرم

آغوشت را بازیابم:

استواری ِ امن زمین را

زیر پای خویش.

----------

پنجه درافکنده‌ایم

با دست‌های مان

به جای رهاشدن.

سنگین سنگین بر دوش می‌کشیم

بار دیگران را

به جای همراهی کردن‌شان.

عشق ما

نیازمند رهایی است

نه تصاحب.

در راه خویش

ایثار باید

نه انجام وظیفه.

----------

سپیده دمان

از پس شبی دراز

در جان خویش

آواز خروسی می‌شنوم

از دوردست، و با سومین بانگ‌اش

در می‌یابم

که رسوا شده‌ام

----------

زخم زننده

مقاومت ناپذیر

شگفت‌انگیز و پر راز و رمز است

آفرینش و

همه آن چیزها

که «شدن» را

امکان می‌دهد.

----------

هر مرگ

اشارتی است

به حیاتی دیگر.

----------

این همه پیچ

این همه گذر

این همه چراغ

این همه علامت!

و هم‌چنان استواری در وفادار ماندن

به راهم

خودم

هدفم

و به تو

وفایی که مرا

و تو را

به سوی هدف

راه می‌نماید.

----------

جویای راه خویش باش

از این سان که منم

در تکاپوی انسان شدن

در میان راه

دیدار می‌کنیم

حقیقت را

آزادی را

خود را

در میان راه

می‌بالد و به بار می‌نشیند

دوستی‌یی که توان‌مان می‌دهد

تا برای دیگران

مامنی باشیم و

یاوری

این است راه ما

راه تو

راه من.

----------

در وجود هر کس

رازی بزرگ نهان است

داستانی

راهی

بیراهه‌یی

طرح افکندن این راز

ـ راز من و راز تو

راز زنده‌گی -

پاداش بزرگ تلاش پُرحاصل است.

----------

بسیار وقت‌ها

با یک‌دیگر از غم و شادی ِ خویش سخن ساز می‌کنیم

اما در همه چیزی رازی نیست

گاه به سخن گفتن از زخم‌ها نیازی نیست

سکوت ِ ملال‌ها

از راز ما

سخن تواند گفت.

----------

به تو نگاه می‌کنم

و می‌دانم

تو تنها نیازمند ِ یکی نگاهی

تا به تو دل دهد

آسوده خاطرت کند

بگشایدت

تا به در آیی.

من پا پس می‌کشم

و در ِ نیم‌گشوده

به روی تو

بسته می‌شود.

----------

پیش از آن‌که به تنهایی خود پناه برم

از دیگران شکوه آغاز می‌کنم

فریاد می‌کشم که:

«ترکم گفته‌اند!»

چرا از خود نمی‌پرسم

کسی را دارم

که احساسم را

اندیشه و رویایم را

زنده‌گی‌ام را

با او قسمت کنم؟

آغاز جداسری

شاید

از دیگران

نبود.

----------

حلقه‌های مداوم

پیاپی

تا دوردست.

تصمیم ِ درست ِ صادقانه.

با خود وفادار می‌مانم آیا

یا راهی سهل‌تر اختیار می‌کنم؟

----------

بی‌اعتمادی

دری است،

خودستایی و بیم

چفت و بست ِ غرور است،

و تهیدستی

دیوار است و لولاست

زندانی را که در آن

محبوس رای خویشیم.

دلتنگی‌مان را برای آزادی و دلخواه ِ دیگران بودن

از رخنه‌هایش

تنفس می‌کنیم.

تو و من

توان آن را یافتیم

که برگشاییم

که خود را بگشاییم.

----------

بر آن‌چه دلخواه من است

حمله نمی‌برم

خود را به تمامی بر آن می‌افکنم.

اگر بر آنم

تا دیگربار و دیگربار

بر پای بتوانم خاست

راهی به جز اینم نیست.

----------

توان ِ صبر کردن

برای رو در رویی با آن‌چه باید روی دهد

برای مواجهه با آن‌چه روی می‌دهد.

شکیبیدن

گشاده بودن

تحمل کردن

آزاده بودن.

----------

چندان که به شکوه در می‌آییم

از سرمای پیرامون خویش

از ظلمت و

از کمبود نوری گرمی‌بخش،

چون همیشه

برمی‌بندیم

دریچه‌ی کلبه‌مان را

روح‌مان را.

----------

اگر می‌خواهی نگهم داری دوست من

از دستم می‌دهی

اگر می‌خواهی همراهیم کنی دوست من

تا انسان آزادی باشم،

میان ما همبسته‌گی‌یی از آن گونه می‌روید

که زنده‌گی ِ ما هر دو تن را

غرقه در شکوفه می‌کند.

----------

من آموخته‌ام

به خود گوش فرادهم

و صدایی بشنوم

که با من می‌گوید

«این لحظه» مرا چه هدیه خواهد داد

نیاموخته‌ام

گوش فرادادن به صدایی را

که با من در سخن است

و بی‌وقفه می‌پرسد

من «بدین لحظه» چه هدیه خواهم داد.

----------

شبنم و برگ‌ها یخ زده است و

آرزوهای من نیز

ابرهای برف‌زا بر آسمان درهم می‌پیچد

باد می‌وزد و

توفان درمی‌رسد.

زخم‌های من

می‌فسرد.

----------

یخ آب می‌شود

در روح من

در اندیشه‌هایم

بهار

حضور تو است

بودن ِ تو است.

----------

کسی می‌گوید «آری»

به تولد من

به زنده‌گیم

به بودنم

ضعفم

ناتوانیم

مرگم

کسی می‌گوید «آری»

به من

به تو،

و از انتظار طولانی ِ شنیدن ِ پاسخ ِ من

شنیدن ِ پاسخ ِ تو

خسته نمی‌شود.

----------

پرواز اعتماد را

با یک‌دیگر تجربه کنیم

و گرنه می‌شکنیم

بال‌های دوستی‌مان را.

----------

با درافکندن خود

به دره

شاید

سرانجام

به شناسایی خود

توفیق یابی

----------

زیر پایم

زمین از سم‌ضربه‌ی اسبان می‌لرزد

چهار نعل می‌گذرند

وحشی، گسیخته افسار، وحشت‌زده

به پیش می‌گریزند

اسبان.

در یال‌هایشان گره می‌خورد

آرزوهایم

دوشادوش‌شان می‌گریزد

خواست‌هایم

هوا سرشار از بوی اسب است و

غم و

اندکی غبطه

در افق

نقطه‌های سیاه کوچکی می‌رقصد

و زمینی که بر آن ایستاده‌ام

دیگر باره آرام یافته است.

پنداری رویایی بود آن همه:

رویای آزادی

یا

احساس حبس و بند.

----------

در سکوت

با یک‌دیگر پیوند داشتن،

همدلی صادقانه

وفاداری ریشه‌دار.

اعتماد کن!

----------

از تنهایی مگریز

به تنهایی بگریز

گهگاه

آن را بجوی و

تحمل کن

و به آرامش خاطر

مجالی ده!

----------

یک‌دیگر را می‌آزاریم

بی آن‌که بخواهیم،

شاید بهتر آن باشد

که دست به دست یک‌دیگر دهیم

بی‌سخنی.

دستی که گشاده است

می‌بَرد

می‌آورد،

رهنمونت می‌شود

به خانه‌یی که

نور دلچسبش گرمی‌بخش است.

----------

از کسی نمی‌پرسند چه هنگام می‌تواند خدانگهدار بگوید

از عادات انسانیش نمی‌پرسند

از خویشتنش نمی‌پرسند.

زمانی

به ناگاه

باید با آن رو در روی درآید

تاب آرد

بپذیرد

وداع را

درد مرگ را

فروریختن را،

تا دیگربار

بتواند که برخیزد.